Veelgestelde vragen Financieel misbruik

Financieel misbruik is het ongepast gebruik van de bezittingen van een oudere of iemand anders in een kwetsbare positie. Het begint vaak klein, bijvoorbeeld boodschappen doen voor de eigen huishouding met het geld van iemand anders. Maar ook financiële uitbuiting door diefstal, het veranderen van het testament en ongewenste bemoeienis met geldzaken komt tegenwoordig steeds vaker voor.

Volgens schatting zijn jaarlijks 200.000 ouderen slachtoffer van een vorm van mishandeling. Ouderenmishandeling kent verschillende vormen: psychische mishandeling, lichamelijke mishandeling, financiële uitbuiting, verwaarlozing en seksueel misbruik. Ongeveer 30.000 ouderen zijn jaarlijks het slachtoffer van financieel misbruik of van financiële uitbuiting.

De samenleving vergrijst en ook het aantal sociaal geïsoleerde ouderen neemt toe. Daarom is de verwachting dat financieel misbruik en ouderenmishandeling zal toenemen. Uit onderzoek blijkt dat met name alleenstaande vrouwen van 80 jaar en ouder een risicogroep voor financieel misbruik vormen.

U heeft geen bijzondere vaardigheden nodig in uw omgang met ouderen. Het gaat er vooral om of u compassie hebt met ouderen en hun problematiek. Daarbij is van belang of u oog hebt voor financiële uitbuiting van ouderen en een bijdrage wilt leveren in het voorkomen hiervan.

Dit zijn belangrijke aandachtspunten:

• Trek meer tijd uit dan gewoonlijk voor een gesprek, zeker bij het eerste gesprek. Ouderen willen graag hun verhaal vertellen en hebben soms meer tijd nodig om zich op hun gemak te voelen. Naast vriendelijk een welkom bij binnenkomst kunnen ook meer geduld, goed luisteren en signaleren waar uw cliënt mee zit, of wat uw cliënt wil regelen een bijdrage leveren. Dit vergt inlevingsvermogen in de situatie van de ander. Eigen levenservaring kan hier van pas komen.
• Heb aandacht voor fysieke beperkingen bij binnenkomst en tijdens het gesprek. Denk aan: een kantoorpand dat goed bereikbaar is met het openbaar vervoer, parkeerplaatsen voor de deur, tijdens het gesprek aan de kant van het ‘goede oor’ zitten en zorgen voor helder licht in plaats van 'gezellig' licht.
• Ouderen zijn vaker dan jongere cliënten onzeker en wantrouwend, omdat ze (bang zijn) het niet goed te begrijpen. Gebruik daarom eenvoudige taal tijdens het gesprek en laat de cliënt in eigen woorden samenvatten wat er is besproken en wat de gevolgen zijn van het ondertekenen van de akte.
• Wees alert op signalen van beïnvloeding of onvrije wil van uw cliënten.

Nee, dat is niet het geval. Uw geheimhoudingsplicht beperkt zich tot informatie die u vertrouwelijk hebt gekregen of waarvan u het vertrouwelijk karakter moest begrijpen. Eigen observaties over de gesteldheid van uw cliënt vallen (meestal) niet onder zijn geheimhouding. U kunt na zorgvuldige afweging en een onderbouwd vermoeden van financieel misbruik zonder schending van uw geheimhoudingsplicht een melding doen bij Veilig Thuis. Geef hierbij niet meer informatie dan nodig is.

Nee, het notariaat valt niet onder de Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling van 1 juli 2013. U hebt op basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 wel het recht om misbruik te melden. Bij vermoedens van misbruik kunt u gebruikmaken van het Stappenplan bij financieel misbruik ouderen (voor deze link moet u inloggen).

Alle werkzaamheden die voor een notaris gebruikelijk zijn, vallen onder de dekking van de beroepsaansprakelijkheidsverzekering. De KNB vindt dat dit ook geldt voor de volgende werkzaamheden die in het kader van het ouderenproject worden verricht:

• het opstellen van een notariële volmacht of levenstestament en advisering daarover;
• het fungeren als (levens)executeur, gevolmachtigde of bewindvoerder;
• het houden van toezicht op een gevolmachtigde.