Levering en hypotheek

Wil een Rooms Katholieke instelling een vastgoedtransactie doen, dan is daar altijd een bisschoppelijke machtiging nodig. Ontbreekt deze, dan mag de notaris de akte niet passeren.

De handelingsbevoegdheid van bestuurders van kerkelijke instellingen van het Rooms Katholieke Kerkgenootschap Nederland (RKK) is beperkt. Zelfstandige onderdelen van het RKK kunnen zich organiseren op grond van het kerkelijk recht, maar ook via de burgerlijke rechtspersoonlijkheid, vergelijkbaar met een stichting of vereniging. Voor zelfstandige onderdelen van het RKK bepaalt het kerkelijk recht de vertegenwoordigingsbevoegdheid en de geldigheid van rechtshandelingen. De regels en structuren van de kerk zijn vastgelegd in de statuten of kerkorde. De statuten van parochies zijn neergelegd in het Algemeen reglement voor het bestuur van een parochie van de Rooms Katholieke Kerk in Nederland. De statuten van de (inter)parochiële liefdadigheidsinstellingen zijn neergelegd in het Algemeen Reglement voor het bestuur van een (inter)parochiële caritas instelling.
Voor overige kerkelijke instellingen is het noodzakelijk de eigen statuten te raadplegen. Op de statuten van deze instellingen zijn veelal de Algemene Bepalingen voor kerkelijke rechtspersonen en katholieke burgerlijke rechtspersonen in de R.-K. kerkprovincie in Nederland van toepassing.

Gemeenten, het Rijk en provincie kunnen een voorkeursrecht vestigen. Zij zijn daardoor in de gelegenheid het desbetreffende onroerend goed of beperkt recht te kopen, voordat de eigenaar dit mag vervreemden. Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) is daarmee komen te vervallen, en op die datum is ook de Aanvullingswet grondeigendom Omgevingswet in werking getreden. De regels in deze nieuwe wet zijn in grote lijnen hetzelfde als in de oude Wvg en zijn te vinden in Hoofdstuk 9 van de Omgevingswet.

De Omgevingswet heeft de regeling van het voorkeursrecht gewijzigd op een aantal punten.

U moet bij iedere registergoedtransactie nagaan of er een voorstel of besluit in het kader van Omgevingswet genomen is.

Sinds de invoering van de Omgevingswet is de inwerkingtreding van een voorkeursrecht gekoppeld aan het tijdstip van de inschrijving in de openbare registers (zie artikel 16:82a lid 2 Omgevingswet). U kunt dus vanaf 1 januari 2024 via het Kadaster direct nagaan of er een voorkeursrecht is gevestigd.

In de Toelichting bij de WKPB is artikel 7:15 BW expliciet van toepassing verklaard op publiekrechtelijke beperkingen die onder het regime van de WKPB vallen. Dit heeft voor de notaris tot gevolg dat deze beperkingen in beginsel expliciet in een notariële akte van levering moeten worden vermeld, opdat duidelijk is dat de koper op de hoogte is van het bestaan van de beperkingen. Volgens de voormalige minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is echter de aanwijzing van een gemeentelijk of provinciaal monument niet langer een ‘bijzondere last of beperking’ in de zin van het Burgerlijk Wetboek (artikel 7:15 BW). Daarmee vervalt volgens gemelde minister de registratie in de BRK en de noodzaak om deze aanwijzing op te nemen in een notariële akte. Ook hoeft u volgens de minister niet in het omgevingsplan naar deze aanwijzingen te rechercheren.

Om na te gaan of er op een onroerende zaak publiekrechtelijke beperkingen gevestigd zijn, raadpleegt u Mijn Kadaster (voor deze link moet u inloggen). De invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 heeft ook gevolgen voor sommige publiekrechtelijke beperkingen die voorheen onder de Wkpb vielen. Meer informatie vindt u op de pagina Rechercheplicht en Omgevingswet.