Belangenbehartiging

De KNB geeft politieke partijen en ministeries advies over wet- en regelgeving die het notariaat aangaat. Naast het voeren van een politieke lobby werkt de KNB ook samen met de overheid.

Positionering notariaat

De KNB maakt de meerwaarde van het notariaat zichtbaar bij stakeholders, media, bedrijfsleven, politiek en consument. In dit verband spreekt de KNB regelmatig met Nederlandse parlementariërs. De KNB heeft ook contact met adviesorganen als de Raad van State en tal van ministeries. Daarnaast spreken we regelmatig met andere relevante stakeholders zoals makelaarsorganisatie NVM, Kadaster en de Nederlandse Orde van Advocaten. Ook in de Europese Unie is de KNB goed zichtbaar. We houden de ontwikkelingen in Brussel in de gaten en werken samen met de Europese notariële koepel CNUE.

Zichtbaarheid notariaat

De KNB vertegenwoordigt het notariaat in de media en reageert op actualiteiten waarbij het notariaat betrokken is. Ook brengt de KNB zelf maatschappelijke of notariële ontwikkelingen onder de aandacht. De KNB informeert consumenten en ondernemers over de diensten van de notaris en het belang om de notaris in te schakelen. Dat gaat via campagnes, brochures, de Notaristelefoon, deelname aan televisie- en radioprogramma’s en notaris.nl.

Belangrijke dossiers

De KNB maakt zich op dit moment sterk voor de volgende dossiers die in het belang zijn van het notariaat en cliënten van het notariaat.

Centraal Aandeelhoudersregister (CAHR)

De KNB ziet het CAHR als een onmisbaar instrument bij de bestrijding van financieel-economische criminaliteit. In het CAHR worden de aandelenbelangen van alle aandeelhouders ingeschreven ongeacht of het om natuurlijke personen of rechtspersonen gaat en ongeacht de grootte van het aandelenbelang. Het CAHR gaat daarmee verder dan het UBO-register. Hierin worden alleen natuurlijke personen met een aandelenbelang van meer dan 25% geregistreerd. Toelichting
Het CAHR moet fungeren als een “kadaster voor aandelen” en maakt zo beter duidelijk welke aandeelhouders schuilgaan achter vennootschappen. Het CAHR wordt gevuld op basis van gegevens uit notariële akten in plaats van door meldingen van de vennootschappen zelf. Dit komt de betrouwbaarheid ten goede. Alleen bevoegde autoriteiten, notarissen en Wwft-instellingen krijgen toegang, waardoor de privacy geborgd blijft. Het CAHR vergroot de transparantie, ondersteunt notarissen in hun poortwachtersrol en bevordert een efficiënter werkproces. De KNB acht de invoering van het CAHR dan ook noodzakelijk, is technisch in staat om het register te houden en denkt graag mee om het CAHR de juiste invulling te geven.

Beperkte gegevensdeling en doorbreking geheimhouding (hit/no-hit systeem)

Om georganiseerde criminaliteit effectief aan te pakken, is het nodig dat notarissen onderling relevante informatie kunnen uitwisselen. Momenteel verhindert de notariële geheimhoudingsplicht dit. Hierdoor kunnen criminele cliënten na weigering door de ene notaris eenvoudig bij een collega-notaris aankloppen. De KNB pleit ervoor dat de geheimhoudingplicht voor notarissen onderling wordt doorbroken, zodat een notaris collega-notarissen kan waarschuwen voor malafide personen. De aanstaande Europese anti-witwasverordening (AMLR) biedt in de artikelen 73 en 75 ruimte voor deze onderlinge informatiedeling.

Toelichting
De KNB pleit in het kader van een goede uitvoering van de AMLR voor een aanvullende regeling in de Wet op het notarisambt. De KNB denkt hierbij aan de ontwikkeling van een collectief waarschuwingssysteem binnen het notariaat, vergelijkbaar met het incidentenwaarschuwingssysteem in de financiële sector. Met het waarschuwingssysteem kunnen notarissen via een besloten kanaal checken of cliënten met kwade bedoelingen ook bij andere notarissen geprobeerd hebben te frauderen.

Deze versterkte informatiepositie stelt het notariaat in staat om criminelen de pas af te snijden, zonder de vertrouwelijkheid van bonafide cliënten te schaden.

Uitbreiding digitale dienstverlening

De maatschappelijke vraag om digitale dienstverlening groeit. Digitalisering maakt juridische dienstverlening sneller, toegankelijker en betrouwbaarder. Europa stelt regelmatig regels vast die directe gevolgen hebben voor de notariële diensten. Zo is het sinds 2024 mogelijk voor ondernemers om veilig en op afstand online een bv op te richten. Sindsdien kunnen ondernemers kiezen tussen een online oprichting van een bv en een oprichting op papier. De KNB ziet graag dat ook andere notariële akten digitaal opgesteld en gepasseerd kunnen worden.

Toelichting
Om meer soorten notariële akten digitaal te passeren, is een wijziging van de Wet op het notarisambt (Wna) nodig. Idealiter wordt de Wna zodanig gewijzigd dat het mogelijk wordt om alle mogelijke notariële akten online op te stellen en te passeren. Het notariaat is er technisch klaar voor. De KNB zet zich voor een snelle aanpassing van deze wet.

Notariaat onder gefinancierde rechtsbijstand (toegang tot het recht)

Toegang tot het recht is noodzakelijk voor een goed functionerende rechtsstaat. Hiervoor bestaat het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand. Op dit moment vallen alleen advocaten en mediators binnen dit systeem. De KNB vindt dat notarissen hieraan moeten worden toegevoegd zodat zij ook notariële dienstverlening kunnen aanbieden tegen een gereduceerd tarief.

Toelichting
Het tijdig vastleggen van afspraken kan conflicten en eventuele rechtszaken voorkomen. In de praktijk worden afspraken vaak niet vastgelegd omdat niet iedereen toegang heeft tot het recht. Dat gebeurt niet omdat het vinden van de juiste informatie lastig is, bijvoorbeeld voor laaggeletterden (zo’n 2,5 miljoen Nederlanders) of omdat juridische dienstverlening kostbaar is. Verder sluiten standaard juridische oplossingen steeds minder vanzelfsprekend aan op complexe, persoonlijke situaties, waardoor notariële rechtszekerheid steeds onmisbaarder wordt. DE KNB pleit voor toegang tot het recht voor iedereen. Als notariskosten voor bepaalde groepen uit de samenleving deels wordt vergoed vanuit de gesubsidieerde rechtsbijstand, worden juridische conflicten voorkomen. Deze diensten zullen zich met name richten op familierecht: testamenten, huwelijkse voorwaarden, samenlevingscontracten, levenstestamenten en advies bij nalatenschappen.

Scheiden zonder rechter

Echtgenoten gaan scheiden, kloppen vaak aan bij de notaris. Deze begeleidt als onafhankelijke derde het proces, stelt een convenant en eventueel ouderschapsplan op en informeert beide partijen over de gevolgen. Toch mogen notarissen de echtscheiding zelf niet formaliseren: alleen een advocaat kan een verzoek indienen bij de rechtbank, waarna een rechter de scheiding uitspreekt. In gevallen waarin echtgenoten het grotendeels eens zijn of onder begeleiding van de notaris tot goede afspraken komen, is die verplichte route omslachtig. De procedure bij de rechter heeft dan weinig toegevoegde waarde en betekent vooral extra tijd en kosten. De KNB stelt daarom voor dat notarissen in dergelijke situaties ook de scheiding mogen formaliseren, bijvoorbeeld via een notariële verklaring die bij de gemeente wordt geregistreerd. Dit sluit beter aan bij de praktijk en maakt het proces efficiënter.

Toelichting
Jaarlijks vinden in Nederland ruim 24.000 echtscheidingen plaats, waarvan circa 80% zonder grote conflicten verloopt. In verschillende Europese landen, zoals Slovenië en Roemenië, mogen notarissen al scheidingen afhandelen bij wederzijdse instemming. Het toekennen van een wettelijke bevoegdheid aan notarissen zou de rechterlijke macht ontlasten, kosten besparen en de procedure versnellen. Notarissen beschikken bovendien over de juridische expertise en onafhankelijkheid die nodig zijn om dit zorgvuldig te doen. Dat zij nu wél vrijwel alle voorbereidende taken uitvoeren maar niet de scheiding zelf mogen formaliseren, is inconsistent en leidt tot onnodige belasting van de rechter en extra lasten voor cliënten.

eIDAS

Om de digitale toegang tot het recht ter bevorderen én te willen bijdragen aan de doelstellingen van “Digitaal Europa 2030” bereidt de KNB de komst van eIDAS voor, inclusief de persoonlijke of vennootschappelijke wallet. eIDAS kan het vertrouwen in het digitale rechtsverkeer en de functie van de notaris versterken en het biedt de mogelijkheid om de notariële praktijk naar een digitale omgeving te vertalen. Met eIDAS worden beroepskwalificaties en andere authentieke gegevens, zoals akten, betrouwbaar digitaal beschikbaar gesteld. Voordat de implementatie moet eIDAS aan drie voorwaarden voldoen. Ten eerste zet het notariaat de EUDI-wallet pas in wanneer hoogste veiligheid is gewaarborgd. Ten tweede is het notariaat de houder van authentieke bronnen en uitgever van gegevens naar gecertificeerde (business) wallets. Ten derde moet de akte ook digitaal gepasseerd kunnen worden.

Toelichting
De eIDAS2.0 verordening sluit dus goed aan bij de kerntaak van de notaris: als betrouwbare, onafhankelijke, derde de authenticiteit van gegevens en rechtshandelingen valideren, zodat burgers en bedrijven met vertrouwen op digitale wijze kunnen deelnemen aan het rechtsverkeer. Als wordt voldaan aan de 3 voorwaarden kan het notariaat voldoen aan de Europese verplichtingen, het digitale vertrouwen in het rechtsverkeer vergroten en de werking van het vennootschapsrecht garanderen, zowel offline als online.