Meer antwoorden over differentiatie overdrachtsbelasting

In een Memorie van antwoord en een Nota naar aanleiding van het verslag heeft de staatssecretaris diverse vragen van de Eerste Kamer over het wetsvoorstel differentiatie overdrachtsbelasting beantwoord. Het betreft vragen over onder meer erfpacht, de schriftelijke verklaring en prijsafspraken rond de woningwaardegrens van 400.000 euro. Deze vragen en antwoorden zijn ook op knb.nl op een rij gezet. Om het notariaat op de belangrijkste onderdelen van het wetsvoorstel voldoende voor te bereiden, organiseren de KNB en de Stichting tot Bevordering der Notariële Wetenschap op 10 december samen een online cursus.

Prijsafspraken
Op de vraag of een notaris dienst moet weigeren als hij weet of een vermoeden heeft dat partijen een prijsafspraak hebben gemaakt die afwijkt van wat zij tegenover de notaris hebben verklaard, antwoordt Vijlbrief dat het ook onder de huidige wet voorkomt dat partijen prijsafspraken maken die afwijken van wat zij tegenover de notaris hebben verklaard. Het wetsvoorstel leidt niet tot een andere uitkomst van de werking van artikel 21 lid 2 Wna. Als de notaris vermoedt dat partijen een prijsafspraak hebben gemaakt, bijvoorbeeld om te voldoen aan de voorwaarde van de woningwaardegrens voor toepassing van de startersvrijstelling, dan moet de notaris hier onderzoek naar doen. Als blijkt dat dit daadwerkelijk zo is, moet de notaris voor de overdrachtsbelasting van de hogere koopprijs uitgaan. Dit geldt ook als hij van de hogere koopprijs weet. Voor de maatstaf van heffing in de overdrachtsbelasting is de waarde in het economisch verkeer van de woning leidend of de tegenprestatie (koopsom), als deze hoger ligt.

Dienst weigeren
De notaris hoeft volgens de staatssecretaris geen dienst te weigeren, tenzij partijen de notaris verbieden of niet in staat stellen de juiste maatstaf van heffing voor de overdrachtsbelasting aan de Belastingdienst op te geven en het juiste bedrag aan overdrachtsbelasting aan de Belastingdienst te voldoen. De KNB voegt hieraan toe dat de notaris uiteraard wel dienst moet weigeren als ondanks de juiste opgave en voldoening van overdrachtsbelasting aan de Belastingdienst (vermoedelijk) sprake is van fraude of witwassen.

Wwft-melding
Dit sluit aan bij het antwoord van de staatssecretaris op de vraag of de notaris een Wwft-melding moet doen als partijen tegenover de notaris hebben verklaard dat zij afwijkende prijsafspraken willen maken maar door de ‘Belehrungspflicht’ van de notaris hier later van afzien. Als partijen een hogere koopprijs willen overeenkomen dan de koopprijs die zij aan de notaris willen opgeven voor de overdrachtsbelasting, is sprake van een ongebruikelijke transactie als de notaris aanleiding heeft om te vermoeden dat de transactie verband kan houden met onder meer witwassen. Als de transactie beoogt om ten onrechte geen overdrachtsbelasting te betalen en niet aan geldende wetgeving te voldoen, dan moet de notaris een Wwft-melding doen. Zowel daadwerkelijk verrichte ongebruikelijke transacties als voorgenomen ongebruikelijke transacties waarvan de notaris kennis heeft, moeten worden gemeld.

Boete
Ook is gevraagd of aan een notaris een fiscale boete kan worden opgelegd als hij toch meewerkt aan een prijsafspraak. Als dit leidt tot een fiscaal beboetbaar feit, kan aan de notaris een fiscale boete worden opgelegd als sprake is van medeplegen of medeplichtigheid, aldus Vijlbrief. Een beboetbaar feit is bijvoorbeeld het (grofschuldig/opzettelijk) niet, gedeeltelijk niet of niet tijdig op aangifte voldoen van overdrachtsbelasting.

Meer informatie: KNB, Jacco Sjerps, j.sjerps@knb.nl, 070 3307226