Differentiatie overdrachtsbelasting schiet doel voorbij
Het ministerie van Financiën heeft onderzoek laten doen naar gedifferentieerde overdrachtsbelasting. De conclusie: differentiatie is nauwelijks uitvoerbaar en leidt tot hogere kosten. Ook wordt het beoogde doel niet gehaald: starters een betere toegang geven tot de woningmarkt en (particuliere) beleggers ontmoedigen woningen te kopen als investering.
Het onderzoek is uitgevoerd door onderzoeksbureau Dialogic naar aanleiding van een motie van Tweede Kamerleden Carla Dik-Faber (CU) en Erik Ronnes (CDA). In hun voorstel krijgen starters op de woningmarkt een vrijstelling voor overdrachtsbelasting en krijgen beleggers vanaf de derde woning te maken met een hoger tarief.
Nauwelijks uitvoerbaar
De KNB, de Belastingdienst en het Kadaster hebben gekeken naar deze differentiatie. In de praktijk blijkt dit nauwelijks uitvoerbaar. Zowel het notariaat als de Belastingdienst kan aan de hand van de voorgestelde definities niet met zekerheid vaststellen of iemand een starter of belegger is. De data van het Kadaster zijn bijvoorbeeld niet volledig, staat te lezen in de onderzoeksrapporten.
Hogere kosten
Differentiatie van overdrachtsbelasting leidt bovendien tot aanzienlijk hogere kosten. Notariskosten zullen toenemen met 100 tot 400 euro, stellen de onderzoekers. Ook is geld nodig voor het ombouwen van (ICT-)systemen bij de Belastingdienst, het Kadaster en het notariaat. Dit gaat waarschijnlijk enkele jaren duren. De Belastingdienst heeft daarnaast meer capaciteit nodig voor toezicht, taxaties en overleg met belastingplichtigen. De vrijstelling voor starters kost de schatkist ongeveer 340 miljoen euro per jaar, terwijl er hooguit 170 miljoen terugkomt uit de hogere heffing voor beleggers.
Doel
Ook het beoogde doel wordt niet gehaald. Sommige personen die volgens het voorstel zijn vrijgesteld van overdrachtsbelasting zijn geen starters, sommige kopers van woningen zijn geen beleggers maar zullen wel zo worden aangemerkt. Ook verloopt het koopproces trager en is het complexer.
Meer informatie: KNB, Jacco Sjerps, j.sjerps@knb.nl, 070 3307226, en Ingrid de Jong, i.dejong@knb.nl
Gerelateerde artikelen
De Eerste Kamer heeft deze week het pakket Belastingplan 2026 aangenomen. We zetten de belangrijkste veranderingen voor notarissen op een rij.
De notariële software is klaar voor de aanpassing van de overdrachtsbelasting op 1 januari 2026.
Wie vanaf 1 januari 2026 een woning koopt, maar die niet als hoofdverblijf gaat gebruiken, betaalt 8 procent overdrachtsbelasting. Dit nieuwe tarief heeft gevolgen voor de elektronische aangifte van de overdrachtsbelasting bij de Belastingdienst. De notariële software moet daarop worden aangepast.