Kadaster: verklaring van erfrecht moet erfdelen vermelden

Het Kadaster en de KNB hebben samen gediscussieerd over de vraag of een verklaring van erfrecht de erfdelen moet vermelden. Dit naar aanleiding van vragen van notarissen. De KNB ziet geen dwingende reden om dit te verplichten. Niet in de tekst van de wet en niet in de parlementaire geschiedenis. Het Kadaster vindt van wel en legt dat als volgt uit.

Verschillende opvattingen over het verplicht vermelden van afzonderlijke erfdelen
Indien een verklaring van erfrecht ter inschrijving wordt aangeboden waarin wèl de gegevens van alle erfgenamen zijn opgenomen, maar niet de afzonderlijke erfdelen worden vermeld, is het de vraag of het stuk voldoet aan de inschrijvingsvereisten. Hierover bestaan verschillende opvattingen tussen het Kadaster en de KNB. De verschillende opvattingen concentreren zich op de uitleg van de hieronder cursief weergegeven zinsnede van artikel 4:188 lid 1 sub a BW, waarin staat vermeld dat in een verklaring van erfrecht één of meer van de volgende feiten dienen te worden vermeld:
"a) dat een of meer in de verklaring genoemde personen, al dan niet voor bepaalde erfdelen, erfgenaam of de enige erfgenamen zijn, met vermelding of zij de nalatenschap reeds hebben aanvaard;". Hoe de zinsnede "al dan niet voor bepaalde erfdelen", uitgelegd dient te worden, is niet ondubbelzinnig vast te stellen uit de wetsgeschiedenis, literatuur en jurisprudentie.

Standpunt Kadaster
Het Kadaster is van mening dat er goede argumenten zijn voor de interpretatie dat de erfdelen vermeld moeten worden, ingeval de notaris het rechtsfeit onder letter a (van 4:188 BW) opneemt en er sprake is van meerdere erfgenamen. Daarbij beroept het Kadaster zich op de wetsgeschiedenis waarin tot uitdrukking komt dat een verklaring van erfrecht omtrent elk van de onder (lid 1) sub a tot en met sub e opgenoemde rechtsfeiten uitsluitsel kan geven, maar dat niet behoeft te doen. Daarbij is met name de zin "Al naar gelang van het doel waarvoor zij wordt gevraagd, kan zij zich beperken tot een of meer daarvan" is hierbij voor het Kadaster, vanwege het gevraagde doel (in het geval van het Kadaster: inschrijving in de openbare registers), doorslaggevend. Gezien de tweeledige functie van de verklaring van erfrecht in het rechtsverkeer: legitimatie van de gebruiker van het stuk als degene die bevoegd is te beschikken over de nalatenschap, deze te beheren dan wel vorderingen te innen en in de tweede plaats het bieden van derdenbescherming aan degenen die op de in de verklaring van erfrecht vermelde feiten afgaan, vereist het Kadaster bij de inschrijving van een verklaring van erfrecht dat – ingeval van meerdere erfgenamen – ieders erfdeel vermeld moet worden.
Het Kadaster ziet zich daarbij gesteund door hetgeen Verstappen heeft geschreven in Handboek Nieuw Erfrecht (2002), p. 420. Verstappen legt uit dat de bewuste bepaling op twee manieren kan worden geïnterpreteerd. Hij geeft daarbij aan dat de eerste interpretatie van de hiervoor cursief weergegeven zinsnede meer voor de hand ligt: indien meer dan één persoon als erfgenaam gerechtigd is, moeten de erfdelen worden vermeld. Indien er maar één erfgenaam is, dan zou zijn erfdeel uiteraard niet hoeven te worden vermeld. Het vermelden van erfdelen is van belang voor de positie van schuldeisers: het verschaft hen informatie voor welk deel zij deelbare verbintenissen op het overige vermogen van de betreffende erfgenaam kunnen verhalen ingeval die erfgenaam zuiver heeft aanvaard (p. 421). Voor een juiste bijwerking van de basisregistratie kadaster (BRK) is de vermelding van de erfdelen met betrekking tot een registergoed waartoe erfgenamen gerechtigd zijn van belang. Indien de aandelen niet in de verklaring van erfrecht worden vermeld, kan de verklaring van erfrecht niet volledig worden verwerkt in de BRK. Daarmee wordt niet tegemoet gekomen aan de tweeledige functie van de verklaring van erfrecht.

VTV bij ontbreken vermelding erfdelen

Vanwege bovenstaande argumenten ontvangt de notaris een VTV bij de inschrijving van een verklaring van erfrecht waarin de gegevens van de erfgenamen wèl zijn opgenomen maar de bijbehorende erfdelen niet worden vermeld. Dit is anders indien er slechts één erfgenaam staat vermeld in de verklaring van erfrecht, er sprake is van een wettelijke verdeling of een ouderlijke boedelverdeling. In die gevallen is het vermelden van de erfdelen niet vereist.

Meer informatie: KNB, Madeleine Hillen, m.hillen@knb.nl