Nieuw Wetboek van Strafvordering met verduidelijking verschoningsrecht naar de Tweede Kamer
Na bijna 10 jaar van voorbereiding is op 21 maart het wetsvoorstel voor het nieuwe Wetboek van Strafvordering ingediend bij de Tweede Kamer. Het gaat om de Boeken 1 tot en met 6 van het nieuwe wetboek, waarin een vernieuwde regeling voor het verschoningsrecht is opgenomen.
Het wetsvoorstel maakt deel uit van een omvangrijk wetgevingstraject. Het huidige wetboek dateert uit 1926 en is toe aan modernisering. Het nieuwe wetboek moet de wet weer toegankelijk en overzichtelijk maken en een wettelijke basis creëren voor geldende rechterlijke uitspraken.
Verduidelijking verschoningsrecht
De KNB was betrokken bij de totstandkoming van het wetboek en heeft zich met name gebogen over de bepalingen die zien op het verschoningsrecht van de notaris. De voorgestelde regeling voor het verschoningsrecht codificeert de jurisprudentie van de Hoge Raad en verduidelijkt de reikwijdte van het verschoningsrecht. Onder het verschoningsrecht vallen werkzaamheden die de notaris in zijn hoedanigheid uitoefent en die onder zijn geheimhoudingsplicht vallen.
Hulpverleningstaak
Voor een aantal rollen die de notaris in het maatschappelijk leven kan bekleden, is evident dat deze niet onder de uitoefening van zijn functie als notaris vallen. Denk hierbij aan nevenactiviteiten, zoals bestuurder van een stichting of commissaris van een vennootschap. Er zijn echter ook rollen waarbij het onderscheid tussen wel of niet in de hoedanigheid van notaris niet zo duidelijk is. In die gevallen moet de vertrouwensfunctie van de notaris voorop staan, in het belang van de burger die rechtsbescherming nodig heeft. De notaris heeft een essentiële hulpverleningstaak die niet te beperkt moet worden opgevat.
Inbeslagneming en onderzoek van gegevens
Binnen het opsporingsonderzoek wordt de procedure rondom de toepassing van het verschoningsrecht bij inbeslagneming en onderzoek van gegevens met de voorgestelde regeling uitgebreid en eveneens in lijn met de jurisprudentie van de Hoge Raad gebracht. Net als in het huidige recht gaat gelden dat voorwerpen en gegevens waarover het verschoningsrecht zich uitstrekt niet in beslag mogen worden genomen en dat van de onder het verschoningsrecht vallende informatie geen kennis mag worden genomen, behalve wanneer de rechter-commissaris in streng genormeerde uitzonderingsgevallen anders beslist. Deze uitzonderingsgevallen worden nu wettelijk vastgelegd. Ook wordt een regeling opgenomen voor gevallen waarin vermoedelijk verschoningsgerechtigd materiaal wordt aangetroffen bij een niet-verschoningsgerechtigde (zoals een cliënt of derde).
Verplichte inschakeling ringvoorzitter
Tot slot wordt het inwinnen van het advies van een vertegenwoordiger van de beroepsgroep (in het notariaat gewoonlijk de ringvoorzitter) wettelijk verplicht voor de rechter-commissaris. Deze verplichte inschakeling geldt voor gevallen waarin de rechter-commissaris, in afwijking van het standpunt van de functioneel verschoningsgerechtigde zoals de notaris, overweegt te beslissen dat ten behoeve van het opsporingsonderzoek van bepaalde informatie mag worden kennisgenomen. Deze verplichting geldt ook als in zo’n geval de functioneel verschoningsgerechtigde geen standpunt kenbaar heeft gemaakt aan de rechter-commissaris.
Meer informatie: KNB, Estella Schijf, e.schijf@knb.nl, 070 3307110
Gerelateerde artikelen
De Hoge Raad heeft de ongegrondverklaring van beklag van twee niet-verdachte notarissen tegen het – in een strafrechtelijk onderzoek tegen een andere notaris gelegde – beslag op documenten waarin hun namen voorkomen vernietigd. De rechtbank heeft namelijk onvoldoende gemotiveerd dat zich zeer uitzonderlijke omstandigheden voordoen die doorbreking van het verschoningsrecht van deze notarissen rechtvaardigen. Het enkele feit dat op grond van een eerdere beslissing van de rechtbank het verschoningsrecht van de verdachte notaris wel mocht worden doorbroken, volstaat daarvoor niet.
De Hoge Raad heeft uitgangspunten geformuleerd voor de omgang met grote hoeveelheden gegevens die bij opsporing beschikbaar zijn gekomen en waarvan een deel vermoedelijk onder het verschoningsrecht valt. De rechter-commissaris krijgt hierbij een grotere rol.
Richtinggevende jurisprudentie van de Hoge Raad over het verschoningsrecht wordt gecodificeerd. Ook wordt verduidelijkt wanneer een belastingplichtige zich niet kan beroepen op zijn recht om te weigeren bepaalde informatie aan de Belastingdienst te verstrekken. Dit zijn de 2 hoofdlijnen van de wijziging van het fiscaal verschoningsrecht die op 1 januari in werking treedt.