Tijdelijke Richtlijn kostenveroordeling niet dé oorzaak daling aantal tuchtzaken
Heeft de invoering in 2018 van de ‘Tijdelijke Richtlijn kostenveroordeling voor het notariaat’ geleid tot een daling van het aantal tuchtklachten? Uit een analyse van tuchtzaken in het kader textmining blijkt dat de richtlijn niet aangewezen kan worden voor de daling.
Sinds de invoering van de richtlijn in 2018 betaalt de klager 50 euro griffierecht bij een tuchtzaak. De verwachting was destijds dat daardoor het aantal tuchtklachten zou dalen. Uit de analyse van de tuchtzaken vanaf 2014 blijkt dat er inderdaad een daling is te zien, maar al in 2017. In de jaren daarna zet deze daling niet verder door.
Gegronde klachten
Ook een andere verwachting kwam niet uit: het percentage gegronde klachten is niet significant minder gedaald dan het totale aantal tuchtzaken. Na 2018 is het aantal gegronde klachten naar verhouding zelfs afgenomen.
Tenzij-clausule
De Tijdelijke Richtlijn kostenveroordeling voor het notariaat ging op 1 januari 2021 over in de Richtlijn kostenveroordeling Kamers voor het notariaat. Daarin zit ook de tenzij-clausule. Het uitganspunt daarbij is dat de tuchtrechter altijd een kostenveroordeling oplegt, tenzij er bijzondere omstandigheden zijn om dit niet te doen. Vanaf 2021 hebben de Kamers voor het notariaat 258 en het Hof 95 tuchtrechtuitspraken gepubliceerd. De nieuwe richtlijn is in 52 tuchtzaken bij de Kamers toegepast en 39 keer bij het Hof. De Kamers hebben 5 keer gebruik gemaakt van de tenzij-clausule, het Hof 4 keer.
Textmining
De analyse is mogelijk gemaakt dankzij textmining in het tuchtrecht. Daarbij worden tuchtrechtuitspraken onderzocht op taalkundige patronen van woorden. Het resultaat hiervan zijn de classificaties van oriëntatiepunten, normoverschrijdingen en omstandigheden.
Meer informatie: KNB, Brenda Takken, b.takken@knb.nl, 070 3307114
Gerelateerde artikelen
Het ingrijpen van de voorzitters van de Kamers voor het Notariaat blijkt zeer effectief in het verminderen van het aantal klachten dat volledig door de tuchtprocedure moet gaan. In de periode 2019-2023 strandden jaarlijks gemiddeld 72 tuchtklachten na ingrijpen van de voorzitter. Wel is er nog ruimte voor verbetering. Dat blijkt uit een analyse tuchtrechtuitspraken.
Iemand kan niet tweemaal voor hetzelfde vergrijp worden berecht en bestraft. 'Ne bis in idem' heet dit rechtsprincipe. Uit een analyse van tuchtrechtuitspraken blijkt dat sinds 2018 dit beginsel minder vaak wordt toegekend dan in de periode daarvoor.
Is een klacht tegen een (kandidaat-)notaris ingediend door een professionele klager, zoals het Bureau Financieel Toezicht (BFT), dan is de kans op een maatregel een stuk groter dan bij een door een particuliere klager ingediende klacht. Dat blijkt uit een analyse van tuchtzaken in het kader van textmining in het tuchtrecht.