Vanaf 1 januari 2025 handhaving op schijnzelfstandigheid
Vanaf 1 januari 2025 gaat de Belastingdienst weer handhaven op schijnzelfstandigheid. Opdrachtgevers die zzp’ers inhuren voor werk dat zij feitelijk niet als zelfstandige uitvoeren, kunnen dan met terugwerkende kracht een boete en naheffingen van de Belastingdienst krijgen. Deze veranderingen zijn van belang zowel voor kandidaat-notarissen die zich als zzp'er laten inhuren als voor het notariskantoor dat hen inhuurt.
Schijnzelfstandigheid houdt in dat iemand formeel als zelfstandige wordt beschouwd (en dus als zzp'er werkt), maar in de praktijk in een arbeidsrelatie ten opzichte van de opdrachtgever werkt. Voorheen kon schijnzelfstandigheid met gebruik van een modelovereenkomst worden voorkomen. Het handhavingsmoratorium met betrekking tot de Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (Wet DBA) komt op die datum ten einde. De Belastingdienst stopt dan met het goedkeuren van modelovereenkomsten. De reden hiervoor is dat modelovereenkomsten geen zekerheid vooraf kunnen geven over de daadwerkelijke uitoefening van het werk in de praktijk.
Lopende modelovereenkomsten
De lopende modelovereenkomsten worden nog wel geëerbiedigd tot hun einddatum. Dit geldt dus ook voor de twee modelovereenkomsten voor zzp'ers die de Belastingdienst eerder dit jaar op verzoek van de KNB heeft verlengd. De KNB-modelovereenkomst specifieke kennis, expertise of project is verlengd met 5 jaar, dus geldig tot 24 oktober 2028. De KNB-modelovereenkomst tijdelijke afwezigheid is verlengd met 2 jaar, dus geldig tot 19 december 2025.
Actie ondernemen
Hoewel het nog niet helemaal duidelijk is waarop de Belastingdienst precies gaat handhaven, is een aantal dingen al wel zeker. De Belastingdienst zal zich als eerste bij de opdrachtgever melden als er mogelijk sprake is van schijnzelfstandigheid. Er komt een overgangsperiode van één jaar waarin de opdrachtgever nog geen vergrijpboete krijgt als hij kan bewijzen dat er stappen zijn genomen tegen schijnzelfstandigheid. Over de nadere invulling van dat bewijs is ook nog geen duidelijkheid; het is vooral van belang dat er ‘acties worden ondernomen'. De opdrachtgever moet samen met de zzp'er deze stappen tegen schijnzelfstandigheid zetten. Verzuimboetes kunnen wel worden opgelegd.
Constructies
Ook heeft de Belastingdienst aangegeven door constructies heen te kijken. Wees beducht voor partijen die alternatieve constructies, zoals een maatschap, BV of corporatie, aanbieden om zo controles op schijnzelfstandigheid te ontlopen of om te ontkomen aan de gevolgen van handhaving. De Belastingdienst zegt alles per situatie te bekijken, ongeacht de constructie.
Toetsingskader
De zzp'er en de opdrachtgever kunnen samen de huidige opdracht toetsen. Ook is er een checklist waarmee getoetst kan worden of de kenmerken in een specifiek geval neigen naar een zzp'er of naar een arbeidsovereenkomst. Ook notariskantoren en zzp'ers die de KNB-modelovereenkomsten hebben getekend, moeten aan deze toetsingscriteria voldoen.
Wetsvoorstel
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft het wetsvoorstel Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (VBAR) naar de Raad van State gestuurd. In dit wetsvoorstel krijgen indicaties die wijzen op zelfstandig werken voor het eerst een eigenstandige rol bij het vaststellen van de juiste contractvorm. Deze indicaties zien met name op de aard en duur van de werkzaamheden, de inbedding van de zzp'er in de kantoororganisatie en de vraag of de zzp'er de plek inneemt van iemand in loondienst. De Raad van State heeft scherpe kritiek geuit op het wetsvoorstel. De bal ligt nu weer bij de minister.
Meer informatie: KNB, Annemijn van Kersbergen, a.vankersbergen@knb.nl, 070 3307111
Gerelateerde artikelen
De Belastingdienst heeft deze week bekend gemaakt dat in 2025 nog geen boetes worden uitgedeeld als werkgevers de Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA) overtreden. Ondanks dat pas vanaf 2026 boetes volgen bij het aangeven van een onjuiste rechtsvorm, moeten notariskantoren ook volgend jaar al kritisch kijken naar de afspraken die gemaakt zijn met door hen ingehuurde zzp’ers.
De geldigheidsduur van de twee modelovereenkomsten voor zzp'ers is op verzoek van de KNB door de Belastingdienst verlengd. Beide modellen, voorzien van de nieuwe datum, zijn te vinden op knb.nl en op de website van de Belastingdienst.