In gesprek met... Cindy Kremer (VEH): Bepaalde zorgvuldigheid kan ook digitaal
Ik vind de signaalfunctie van de notaris nog belangrijker dan de adviesfunctie
‘Het notariaat is een heel belangrijke schakel bij het kopen van een woning. Ik vind dat de notaris de koopakte moet opstellen en niet de makelaar.’ Cindy Kremer heeft een hele duidelijke mening. ‘Wij beoordelen koopakten voor onze leden. Als je ziet wat er allemaal wordt doorgehaald om het proces te versnellen. Denk aan financieringsvoorbehouden, maar ook bouwtechnische keuringen. De makelaar heeft er belang bij om het proces te versnellen, de notaris niet.’ Annerie Ploumen kan zich hierin vinden. ‘We worden nu inderdaad vaak gezien als sluitstuk. Die functie zou ik wel willen verbreden. De notaris heeft een belangrijke adviesfunctie.’ ‘En signaalfunctie’, vult Kremer aan. ‘Die vind ik nog belangrijker dan de adviesfunctie. Door het openen van “Meldpunt oneerlijke biedingspraktijken” kwam aan het licht dat er makelaars zijn die geregeld woningen aan bevriende relaties toespelen. De consument ziet dat niet, maar de notaris kan dit wel zien.’
In de wachtstand
We hebben in Nederland een mooi systeem, daar zijn de dames aan tafel het over eens. Al het eigendom is goed vastgelegd bij het Kadaster en de notaris zorgt voor de juiste inhoud en rechtszekerheid. Dat is niet in alle landen om ons heen zo goed geregeld. Aan digitalisering wordt ook gewerkt. Ploumen: ‘Het Nederlandse notariaat staat in de startblokken om digitaal een bv op te kunnen richten als eerste akte, daarna zou de leverings- en hypotheekakte kunnen volgen. Maar de wetgever is nog niet helemaal klaar. Het wetsvoorstel ligt nu bij de Tweede Kamer. En de Wet digitale overheid, die regelt dat zaken digitaal ondertekend kunnen worden, is ook nog niet geïmplementeerd. Wij zitten dus in de wachtstand.’ ‘Maar in digitalisering lopen we nog wel wat achter’, zegt Kremer. ‘Bijvoorbeeld Estland, daar kunnen we veel van leren als het gaat om digitaal burgerschap.’ Kremer vervolgt: ‘Wij zijn een dichtbevolkt land, dus er is altijd een notaris in de buurt. In sommige landen is dat niet het geval. Die zien de noodzaak misschien meer.’ Ploumen denkt dat de stroperigheid te maken heeft met de privacywetgeving. ‘Daar worstelen ze in de Kamer enorm mee.’ Ze vervolgt: ‘Wij willen na die bv meer akten digitaal kunnen passeren. Wat makkelijk kan, moet je makkelijk doen, met nog steeds de rechtszekerheid in het achterhoofd. Bepaalde zorgvuldigheid kan ook digitaal.’ ‘En dan ook goedkoper?’, vraagt Kremer. ‘En dan wellicht ook goedkoper’, beaamt Ploumen.
Regie consument
Naast de digitale bv werkt het notariaat ook samen met de makelaars, het Kadaster en hypotheekverstrekkers aan afsprakenstelsel Zorgeloos Vastgoed. ‘De consument hoeft dan maar één keer zijn of haar gegevens te verstrekken en bepaalt zelf voor wie die gegevens zichtbaar zijn’, zegt Ploumen. Kremer: ‘Dat is natuurlijk heel mooi, maar hiermee onderscheid je je als notariaat niet. Het gebeurt overal, dus je moet wel mee met deze trend, maar nieuw is het niet. Digitaliseren moet je sowieso doen anders loop je als beroepsgroep achterop. Wat ik als consumentenorganisatie belangijker vind, is transparantie. Wat doet de notaris? Hoe is het proces gegaan? Waar betaal ik voor? Dat is niet altijd zichtbaar, terwijl de notaris een hele belangrijke rol heeft.’ Ploumen: ‘Door ons mooie systeem in Nederland mag de consument er inderdaad van uitgaan dat de overdracht door zoveel hoepeltjes is gegaan en goed is. Dat is niet in heel Europa zo. Er zijn zoveel controlemomenten. Dat is belangrijk. Ook om te laten zien.’
Onpartijdig blijven
Kremer vraagt het notariaat wel op te passen met samenwerking in de keten. ‘Ik denk juist dat de distantie voor consumenten heel erg belangrijk is. De notaris is onpartijdig, de makelaar niet, die heeft een financieel belang. Daar zit een prikkel. Een notaris moet op afstand staan en op afstand kijken of alles ook zorgvuldig en correct tot stand komt.’ ‘Zeker’, zegt Ploumen. ‘Dat is ook niet de manier waarop we samenwerken met ketenpartners. We maken samen een systeem om het voor de consument makkelijker te maken om stukken aan te leveren. Dat moet juist zorgen voor transparantie, maar zeker niet voor partijdigheid. Wij hebben geen belang bij snelheid. Wij staan voor rechtszekerheid voor de consument.’
Biedproces transparanter
Ploumen vindt het belangrijk dat consumenten zich verenigen onder een organisatie, zoals Vereniging Eigen Huis. En dat die vereniging de markt dan ook scherp houdt. ‘Die speldenprikjes mag je best geven.’ ‘Ik heb er nog één’, geeft Kremer aan, ‘het biedproces. Dat moet ook echt transparanter. De consument moet veel meer in de regie zijn bij het verkopen en aankopen van een woning. Denk aan een digitaal biedboek, een duidelijke procedure – tot wanneer bieden – en een woning kunnen bezichtigen zonder aankoopmakelaar.’ ‘Dat biedproces kunnen wij als notaris natuurlijk prima leiden’, aldus Ploumen. ‘Dat doen we ook bij commercieel vastgoed, dus waarom niet bij consumenten.’