Onderzoeks- en informatieplicht: pas op met vriendendiensten

Casus

Klaagster heeft verschillende malen geld geleend van haar ex-partner. Bij de afwikkeling van hun affectieve relatie wilde de ex-partner de geldleningsovereenkomsten vastleggen in een notariële akte. De conceptakte is vrijdagmiddag om 17.40 uur toegezonden en op zaterdagochtend bij de notaris gepasseerd. Volgens de akte was klaagster een bedrag van 96.429 euro­ verschuldigd.
Twee jaar later gaf de notaris een grosse af aan de ex-partner en werd er executoriaal derdenbeslag gelegd. Een maand voor de afgifte van de grosse deed klaagster aangifte tegen haar ex-partner van mishandelingen die enkele dagen voor het tekenen van de akte zouden hebben plaatsgevonden. Klaagster vorderde bij de rechter vernietiging van de notariële geldleningsovereenkomst op grond van bedreiging en misbruik van omstandig­ heden. Ten tijde van de mondelinge behandeling van de onderhavige klacht liep die procedure nog.

De klacht

1. De notaris had geen oog voor de belangen van klaagster en haar zwakkere positie. Hij heeft nagelaten om de wil van klaagster te controleren, onvoldoende onderzoek gedaan naar de onderhandse geldleningsovereenkomsten en klaagster niet geïnformeerd over de rechtsgevolgen. Een deel van de vorderingen was verjaard en door het tekenen van de akte heeft klaagster afstand gedaan van deze verjaring. De ex-partner, een fiscaal jurist, stuurde aan op een snelle afhandeling. Daarnaast is de notaris bevriend met de ex-partner en heeft alleen met hem overleg gehad over de inhoud van de akte. Klaagster voelde zich ook onder druk gezet door de notaris, omdat hij zijn kantoor speciaal voor de passeerafspraak op zaterdag had geopend.
2. Klaagster had documenten uit het dossier nodig om de beslagen te laten opheffen. De notaris heeft zijn eigen belang en het belang van de ex-partner laten prevaleren boven het belang van klaagster door deze documenten pas laat te verstrekken.

Het verweer

De notaris en de ex-partner zijn jeugd­ vrienden. Later is de notaris ook bevriend geraakt met klaagster. De ex-partner heeft de notaris benaderd op uitdrukkelijk verzoek van klaagster, de ex-partner was liever naar een andere notaris gegaan. De afspraak heeft op zaterdag plaats­ gevonden omdat klaagster en haar ex-partner kort daarvoor in Oostenrijk waren geweest en dat qua corona­ besmettingen op dat moment (maart 2020) een hoogrisicogebied was, zij klachten hadden en Nederland in lockdown was. De notaris heeft eerst een een­op­een­ gesprek met klaagster gevoerd, daarna heeft de ex-partner zich bij de bespreking gevoegd. De notaris was niet op de hoogte van de door klaagster gestelde mishandeling. Aanvankelijk werd niet vermeld dat de gevraagde documenten met spoed nodig waren. Er is gemeld dat eerst beoordeeld moest worden of zomaar aan het verzoek kon worden voldaan.

'Deels gegrond met oplegging van een maatregel'

Het oordeel

De verklaring van klaagster enerzijds en de (schriftelijke) verklaringen van de notaris en de ex-partner anderzijds over het al dan niet informeren en waarschuwen, staan diametraal tegenover elkaar.
De kamer kan hierdoor niet vaststellen of de notaris heeft voldaan aan de op hem rustende informatieplicht. Voorafgaand aan het passeren van de akte heeft de notaris alleen contact gehad met de ex-partner, die alle informatie en documenten heeft aangeleverd. De inhoud van de bespreking met klaagster heeft de notaris niet vastgelegd in zijn aantekeningen en/of schriftelijk bevestigd. De notaris had de oneven­ wichtigheid in kennis tussen partijen moeten compenseren door klaagster meer tijd te geven. De akte is zonder nadere toelichting en niet tijdig aan haar verzonden. Ook had de notaris de bijlage aan de akte ruim voor passeren moeten toezenden.
Bij de totstandkoming van de notariële geldleningsovereenkomst is de notaris verwijtbaar tekortgeschoten in zijn zorg­, informatie­/Belehrungs­ en onderzoeks­ plicht.
Klachtonderdeel 2 – de gehanteerde termijn voor het verstrekken van documenten uit het dossier – is ongegrond. Het had de notaris wel gesierd als hij de stukken eerder had verstrekt.

De kamer legt de maatregel waarschuwing op.

Kamer voor het notariaat Den Bosch 16 oktober 2023, ECLI:NL:TNORSHE:2023:20

Opmerking

Deze casus speelde tijdens de coronalockdown van maart 2020. Een notarieel uitdagende tijd qua Belehrung. Los daarvan blijkt uit deze zaak weer dat een voor de notaris eenvoudige, korte akte tot onvermoede complicaties kan leiden – juist daar kan de notaris zijn toegevoegde waarde bewijzen – en dat een vriendendienst als een boemerang kan terugkomen.