Zwalken tussen rol boedel- en praktijknotaris

Casus

Erflaatster, de moeder van klaagster, heeft klaagster onterfd en de zus van klaagster tot enig erfgename en executeur benoemd. Op 21 november 2022 voert de notaris met klaagster en haar zus een bespreking, waarna hij bij e-mail een samenvatting mailt, met informatie over een beroep op de legitieme portie.

In december 2022 mailt klaagster aan de notaris dat zij van haar zus vernam dat alle communicatie via de notaris loopt. Zij is daar verbaasd over, aangezien zij dacht dat een notaris neutraal dient te blijven. Voorts vraagt zij om een aantal stukken. Daarop schrijft de notaris dat haar zuster hem heeft gevraagd haar als partij-notaris bij te staan vanaf 15 december, en dat klaagster in beginsel geen recht heeft op de stukken, tenzij zij zich als legitimaris meldt en een beroep doet op haar legitieme portie. Tot slot verzoekt de notaris om alle schriftelijke verklaring(en) en/of brieven die termijnstellingen betreffen per aangetekende post te versturen.

Begin februari 2023 mailt klaagster de notaris dat zij een klacht wil indienen aangezien de notaris geen enkele mail of aangetekende post inhoudelijk beantwoordt, ook niet over zijn positie als partij-notaris.

De notaris mailt klaagster onder andere: ‘Voor uw ongepaste toonzetting heb ik tot op zekere hoogte heus begrip. De confrontatie met een onterving zal – begrijpelijkerwijs – gevoelens en emoties van teleurstelling en wellicht ook boosheid hebben veroorzaakt. (..) Maar aan dat begrip is wel een grens. En die hebt u met uw laatste onderstaande e-mail wel bereikt. Ik roep u bij deze op uw toonzetting te matigen, immers, die draagt ook niet bij aan (een verhoging van) de bereidwilligheid bij uw zuster noch bij mij, u verder aan alle informatie te helpen.’ Voorts nodigt de notaris klaagster uit voor een bespreking, waarbij alleen zij zelf aanwezig mag zijn.

De klacht

1. De notaris wil alleen aangetekende post van klaagster lezen.
2. De notaris is niet duidelijk in zijn rol, mede omdat hij eerst ook klaagster advies heeft gegeven.
3. De notaris reageert niet op het verzoek om aan te tonen dat hij namens haar zus optreedt.
4. De notaris stelt ten onrechte dat klaagster geen recht heeft op informatie zolang zij niet de legitieme heeft opgeëist.

5., 6. en 7. De notaris reageert niet op haar brieven, heeft niet alle opgevraagde stukken gezonden en beantwoordt haar vragen niet.

8. De notaris heeft als voorwaarde gesteld dat zij met hem moest spreken op zijn kantoor, alleen, voordat zij een klacht zou indienen.

Het verweer

In de bespreking van 21 november 2022 ging het niet zozeer om advies, maar het verstrekken van juridische en feitelijke informatie als protocolhouder van het testament.

Uitspraak: gegrond met oplegging van een maatregel

Het oordeel

Klachtonderdeel 1 is ongegrond, de notaris verzocht slechts om brieven met een termijnstelling aangetekend te sturen.

Klachtonderdeel 2 is gegrond. In de bespreking van 21 november 2022 en de samenvattende mail heeft de notaris uitgebreid advies aan beide dames gegeven.

Dan past het een notaris niet om plotseling die rol te wijzigen en als partijnotaris voor een van hen op te treden. Bovendien is klaagster daarover te laat ingelicht.

Klachtonderdeel 3 is ongegrond, de notaris hoefde niet aan te tonen dat de zus hem had verzocht als partij notaris op te treden.

Klachtonderdeel 4 is gegrond. Een legitimaris kan aanspraak maken op inzage en afschrift van alle bescheiden die hij voor de berekening van zijn legitieme portie nodig heeft.

Klachtonderdelen 5, 6 en 7 zijn gegrond. Ook in zijn rol als partijnotaris heeft de notaris een zorgplicht naar derden, in dit geval klaagster. Dat de notaris – op een onaangename wijze – klaagster dicteert om via hem met de executeur te corresponderen, verhoudt zich slecht met zijn stilzwijgen.

Klachtonderdeel 8 is gegrond. De notaris schiet uit zijn rol als partijadviseur als hij meent te kunnen eisen dat klaagster niemand mag meenemen. Hij heeft daar als partij-adviseur niets over te bepalen en ontzegt daarmee klaagster het recht om iemand mee te nemen die voor haar belangen opkomt.

Maatregel

Een eerdere (recente) schorsing van de notaris heeft niet geleid tot zelfreflectie of aanpassing in zijn gedrag. De kamer ziet daarom aanleiding tot het – wederom – opleggen van een schorsing voor één week.

De notariskamer legt de maatregel schorsing voor 1 week op

Kamer voor het notariaat Amsterdam, 7 december 2023, ECLI:NL:TNORAMS:2023:13

Opmerking

Veel tuchtuitspraken gaan over het niet duidelijk aangeven van de rol die de notaris inneemt. Bepaal meteen bij aanvang van het dossier wat uw rol is en welke gevolgen dat heeft.