Een dikke zeur met een zuiver taalgevoel
'Streektaal gaat over tradities en verhalen, als provincie serieus genomen worden'
De oprichting van de Stichting Sien Jensema hing van toevalligheden aan elkaar, zeggen voorzitter Siewert Jensema en secretaris Ineke van Zanten. Zij stelde een verbouwde schuur in Stedum – ooit eigendom van Sien – beschikbaar, beiden hadden veel nagelaten bezittingen van hun markante dorpsgenote en zagen het belang van het behoud en tentoonstellen hiervan. 'Schrijfster Sien hoort bij Stedum', zegt Van Zanten. 'Hier was zij ereburgeres, er is een straat naar haar vernoemd en er staat een beeldje van Berend Kopstubber, de hoofdpersoon van haar eerste boek.' Ze kregen volop support van Stichting Historie Stedum. Publicatie van het boek "Juvver Sien" – zoals zij in de volksmond heette – en de grote universiteitskast met veel glas die hen in de schoot geworpen werd, versnelde hun gang naar de notaris. Jensema, over zijn tante: 'Stemers waren wies met Sien. Versta je dat? Stedumers waren heel gelukkig met Sien.'
Lettergreep
In Stedum en omstreken is de naam Sien Jensema (1896 -1994) bekend. Nadat zij in Leiden Nederlands had gestudeerd, schreef ze in haar latere woonplaats Garderen boeken, verhalen en gedichten in de Groninger Hogelandse streektaal uit haar jeugd. Over haar humoristische en treffende taalgebruik waren en zijn Hogelanders en dialectspecialisten lyrisch. Hiervoor ontving Sien in 1951 de Culturele Prijs van de provincie Groningen. Van Zanten: 'Als geen ander kon zij een situatie, sfeer of conversatie in eenvoudige bewoordingen neerzetten.'
'Sien had een enorm zuiver gevoel voor dialect', vult Jensema aan. 'Dat had ze zichzelf aangeleerd. In het woongedeelte van de boerderij waar zij opgroeide werd Nederlands gepraat, maar het liefst zat zij bij de werklui in de peerdestal aan de achterkant waar koffie werd gedronken. Al begreep ze de helft niet van de verhalen in het Gronings, ze proefde de toon en sfeer.' Als Sien in Stedum was, bezocht ze graag slagerij Van Dijken, waar dialect werd gesproken. Dan wilde ze weten: hoe zeggen ze dit in het Gronings en hoe hier in Stedum? ‘Ik ben een hele dikke zeur’, zei ze over zichzelf in een radio-interview. ‘Soms liep ik een week rond met een woord of zin, moet er nog een lettergreep bij of af?’
Immaterieel erfgoed
De oprichting van de stichting past in de landelijke trend om regionale talen zichtbaar te maken. Zo is op RTV Noord de ‘Grunneger Week’ teruggekeerd en kunnen belangstellenden naar de cursus ‘Grunnegs proaten. Dou mit!’ Voor dergelijk immaterieel cultureel erfgoed stelt de rijksoverheid subsidie beschikbaar. Streektaal gaat over tradities en verhalen, naar elkaar omkijken en als provincie serieus genomen worden. Sien Jensema zette zich haar hele leven hiervoor in.
Ook daarnaast betekende Sien veel voor het dorp. Want al woonde zij met haar vriendin in Garderen, nadat ze in 1962 boerderij Niehof van haar moeder erfde, richtte ze samen met twee lokale kunstenaars Kunstcentrum Stedum op. In de schuren organiseerde ze exposities voor beginnende en bekendere kunstenaars. Van Zanten: 'Daar had ze een goed oog voor. Sommigen beleefden hier hun doorbraak, zoals schilder Henk Helmantel. Sien vond dat kunst niet voorbehouden moest blijven aan de elite en maakte de tentoonstellingen toegankelijk voor een breed publiek.'
Voelhorens
Het lag voor de hand dat Van Zanten en Jensema aanklopten bij notaris Bram Huitsing van Huitsing & Poort Notariaat. Jensema: 'Huitsing is goed, betrouwbaar en toegankelijk.' Een stichting als rechtsvorm was de aangewezen route om het erfgoed te borgen, aldus de notaris. 'Om nou te kiezen voor een vereniging met leden: zie dan al die kikkers maar in de kruiwagen te houden.' Vooral de vraag hoe het verder moet met het erfgoed als zij er niet meer zijn, hield Jensema en Van Zanten bezig. Voor hun opvolging wordt daarom in eerste instantie in hun families gezocht naar potentiële bestuursleden. Bovendien is Stichting Historie Stedum vertegenwoordigd in het bestuur.
Huitsing lichtte hen ook voor over juridische bestuursaansprakelijkheden, zoals het ultimate beneficial owner-register en de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen. 'Ik wees hen erop dat ze geen gekke dingen moeten doen, maar daarvoor moet je het als stichtingsbestuur wel heel bont maken. Als iemand uit een andere provincie bij mij een stichting wil oprichten, word ik meteen achterdochtig. Waarom ga je niet naar een notaris in je eigen omgeving, denk ik dan. Als notaris moet je je voelhorens uitsteken, maar hier is niets verdachts aan. Deze mensen zijn allemaal bekend in de omgeving.'
Het stichtingsbestuur heeft plannen voor open dagen, exposities en lezingen en werkt samen met relevante instanties, zoals het Platform Streektaal Groningen. Over belangstelling is niet te klagen, zegt Van Zanten trots. 'Dat is de verdienste van Siewert, die iedereen op een mooie manier hiernaartoe lokt.' Trots zegt Jensema: 'Stedum heeft als klein dorp met ruim duizend inwoners een rijke historie. Behalve de prachtige Bartholomeuskerk met indrukwekkend houtsnijwerk zijn er het Rabobankmuseum, het Vlasmuseum en nu ook Stichting Sien Jensema. Je kunt hier moeiteloos een dag doorbrengen, dan hoef je je geen seconde te vervelen.'