Koude dienstweigering: terecht of niet?
Klager en zijn partner wilden huwelijksvoorwaarden opstellen. Voor de bespreking is een tolk geregeld, omdat de partner niet goed Nederlands spreekt. De kosten voor de tolk zijn een paar dagen voor de bespreking gefactureerd en betaald. Aan het einde van de bespreking zei de notaris dat hij niet kon meewerken aan het opstellen van de akte. Vervolgens ontving de klager een factuur voor de bespreking.
Casus
Klager en zijn partner wilden huwelijksvoorwaarden opstellen. Voor de bespreking is een tolk geregeld, omdat de partner niet goed Nederlands spreekt. De kosten voor de tolk zijn een paar dagen voor de bespreking gefactureerd en betaald. Aan het einde van de bespreking zei de notaris dat hij niet kon meewerken aan het opstellen van de akte. Vervolgens ontving de klager een factuur voor de bespreking. Klager gaf aan dat er van tevoren niet is besproken dat de bespreking kosten met zich zou meebrengen. Het notariskantoor reageerde door de kosten van de bespreking te vergelijken met de kosten van de tolk en de kosten van een consult bij een arts. Klager vond dat er appels en peren worden vergeleken en wilde uitleg over de reden van dienstweigering. Klager dacht dat de notaris niet kon accepteren dat zijn partner bij een scheiding niks van zijn vermogen of inkomen zou krijgen, hoewel koude uitsluiting een optie is. De notaris heeft hierop uitgebreid gereageerd en vervolgens heeft klager de kosten voor de bespreking voldaan.
De klacht
Klager verwijt de notaris dat hij kosten voor een tolk heeft moeten betalen (€ 496,10), terwijl de notaris de door hem gegeven opdracht – het opstellen van huwelijkse voorwaarden met koude uitsluiting – niet wilde uitvoeren. Klager vindt dat de notaris verplicht is zijn diensten te leveren.
Het verweer
Klager is niet-ontvankelijk in zijn klacht. Hij had eerst gebruik moeten maken van de bestaande interne en buitengerechtelijke klachtprocedures, die speciaal zijn ingericht om misverstanden of ontevredenheid op te lossen.
Tijdens het gesprek reageerde de partner niet altijd direct op de gestelde vragen en het leek alsof zij op goedkeuring van klager wachtte. Er ontstond twijfel over de vrije keuze van de voor haar nadelige huwelijkse voorwaarden. De notaris concludeerde dat hij, als onafhankelijke en onpartijdige juridisch adviseur, niet kon overgaan tot het opstellen van een conceptakte. Hij verwees hen naar een andere notaris. De dienstweigering was een daad van professionele integriteit en verantwoordelijkheid. De zorgvuldige afweging laat zien dat de notaris zijn plicht inhoudelijk en ethisch serieus neemt, waarmee hij ook de integriteit en betrouwbaarheid van het notariaat als geheel beschermt.
Uitspraak: gegrond met oplegging van een maatregel
Het oordeel
De Wna kent geen regel dat klager een interne klachtenprocedure moet volgen of naar de Geschillencommissie Notariaat moet stappen voordat hij een klacht mag indienen bij de kamer.
Tijdens de bespreking heeft de notaris uitleg gegeven over de mogelijke gevolgen van een koude uitsluiting, vooral bij echtscheiding en overlijden. Partijen zijn gewezen op de mogelijke toepasselijkheid van Egyptisch huwelijksvermogensrecht en er zijn vragen gesteld om duidelijk te krijgen wat de wensen waren. Volgens de notaris waren de afhankelijkheid van de vrouw en haar juridische onkunde de reden om dienst te weigeren. De afhankelijkheid en juridische onkunde van de vrouw blijken echter niet uit de verklaringen van de notaris tijdens de zitting. De notaris heeft verklaard dat de vrouw zich frank en vrij voelde om haar voorkeur uit te spreken voor de toepasselijkheid van islamitisch recht op het huwelijkse vermogen. Klager geeft aan dat de vrouw de uitleg goed begreep en duidelijk was in haar wensen.
De tegenstrijdigheid in de verklaringen van de notaris en de verklaring van klager dat zijn vrouw af en toe vragend naar hem keek, omdat zij de vertaling van de Syrische tolk niet begreep, is onvoldoende om vast te stellen dat daadwerkelijk sprake was van afhankelijkheid en onkunde.
Bij een keuze voor islamitisch recht, die volgens klager niet aan de orde was, had de notaris partijen moeten verwijzen naar een deskundige op dit gebied. Zeker omdat de notaris klager zijn (advies)werkzaamheden in rekening heeft gebracht.
De notaris heeft onvoldoende oog gehad voor het algemene belang van een altijd toegankelijke notariële dienstverlening en het persoonlijke belang van de klager in dit geval. Hij heeft ten onrechte dienstgeweigerd en ten onrechte verteld dat hij partijen niet verder kon helpen, maar wel zijn uren in rekening gebracht.
Bij de beoordeling van de op te leggen maatregel weegt mee dat de kamer al eerder waarschuwingen, berispingen en een schorsing heeft opgelegd aan de notaris..
De notariskamer legt de maatregel berisping op.
Kamer voor het Notariaat Amsterdam 29 juli 2025, ECLI:NL:TNORAMS:2025:13