Verzoening en verbinding
Stel, je bent een kind van 10 jaar en je krijgt het ergste nieuws dat er bestaat: de diagnose kanker. Elk jaar overkomt het in Nederland zo’n 600 kinderen. Vaak moet je dan lang in het ziekenhuis blijven en kom je pas weken later weer eens op school, met een door bestraling kaal geworden hoofd. En stel, alsof dat nog niet genoeg is, je wordt bij terugkeer in de klas gepest om dat kale hoofd.
Ik kon het nauwelijks geloven toen ik het hoorde, maar het gebeurt. Een medewerker van de Prinses Máxima Centrum Foundation vertelde het bijna fluisterend, alsof ze het zelf ook niet echt kon geloven.
We stonden in de zogeheten educatieve voorziening van het Prinses Máxima Centrum, als onderdeel van een rondleiding door dit specialistische kinderziekenhuis. Het was een kleurrijk klaslokaal vol met computers, posters met DNA-structuren en uitleg over chemotherapie. In het midden stond een metershoge pop van oranje bollen, een soort educatieve Pino. Alles in dit lokaal is erop gericht om kinderen en ouders uit te leggen wat er allemaal in je lichaam gebeurt als je kanker hebt.
Deze voorziening wordt soms ook gebruikt door schoolklassen. Als blijkt dat een kind langdurig gepest wordt, nodigt het Máxima de hele klas uit. De jonge patiënt vertelt dan zélf wat kanker is en wat het met je lijf doet. De klas luistert aandachtig, leert, verplaatst zich in de zieke klasgenoot en begrijpt veel beter wat er aan de hand is. Het mooiste is dat het pesten daarna verleden tijd is. Het gepeste kind is veranderd in een trotse deskundige.
Licht en zwaar
Dat daders en slachtoffers zich op een ontroerende manier met elkaar kunnen verzoenen, blijkt ook uit andere initiatieven. Onlangs was ik te gast bij een herstel- en verbindingsbijeenkomst van Zonova, een groep basisscholen in de Bijlmer. Sinds anderhalf jaar is er een nieuwe bestuurder, Dave Ensberg. Hij werkt hard aan het herstellen van her en der behoorlijk verstoorde verhoudingen: pestgedrag, intimidatie en machtsmisbruik. Dave beseft dat ‘opruimen’ alleen niet genoeg is om verhoudingen te herstellen. Het vertrek van een disfunctionerende schoolleider betekent nog niet dat medewerkers zich meteen weer veilig voelen en open en eerlijk durven zeggen wat ze op hun hart hebben. Daarvoor is hernieuwde verbinding nodig.
Om dat te realiseren, organiseert Ensberg speciale herstelmeetings. Soms klein en privé voor de direct betrokkenen, soms groot en open voor een breed publiek. Bij de bijeenkomst waar ik was, klonk muziek en spoken word. Er was heerlijk eten. Mensen deelden openlijk hun pijn over pestgedrag, discriminatie, taalbarrières, financieel wanbeleid en meer. De bijeenkomst was licht en zwaar tegelijk. Ensberg en zijn collega-bestuurders luisterden en zeiden: ‘We zien jullie, horen jullie, we bieden excuses aan, we voelen de pijn, het spijt ons.’
Hoop
Bijeenkomsten zoals bij Máxima en Zonova geven me hoop. Hoe mooi zou het zijn als veel meer organisaties zulke bijeenkomsten organiseerden? Ook notariskantoren waar iets pijnlijks is gebeurd? Om samen te leren van de stomme fouten en rare onhebbelijkheden waaraan wij mensen ons helaas op z’n tijd schuldig maken. Dát erkennen, dáárvan leren, excuses maken en elkaar vergeven: dat is verzoening. Daar wordt de wereld van werk, school én die daarbuiten stapje voor stapje steeds wat beter en liever van.