Van zonnepanelen tot warmtenetten: de notaris in de groene energie
Het beeld van de notaris die zit te wachten tot het grind voor zijn kantoor knerpt, is hopeloos achterhaald. In deze nieuwe serie laten we zien hoe afwisselend en dynamisch het notariële werk is. Het brengt Arnaud Wilod Versprille en Moniek Wever van Olenz Notarissen, beiden gespecialiseerd in duurzaamheidsrecht, bij een drijvend zonnepark midden in de Friese polder.
‘Er is geen enkel wetsartikel over een drijvend zonnepark’, legt Arnaud Wilod Versprille uit. ‘Als juristen bewegen we daarom mee met de techniek. Onze cliënten kunnen erop vertrouwen dat we de juiste juridische oplossing bedenken.’ De keuze van Olenz om zich te specialiseren in duurzaamheid begon met de bouw van hun eigen kantoorpand in 2010: volledig duurzaam volgens de normen van toen. Ze kregen te maken met allerlei technische en juridische details waarvoor nog geen standaardoplossingen bestonden.
De ervaring die ze opdeden, bleek goud waard. Andere projectontwikkelaars en financiers van duurzame projecten klopten aan met dezelfde juridische uitdagingen. Wilod Versprille: ‘Zij hadden gehoord dat wij wisten hoe je het moet aanpakken. In 2016 hebben we er een aparte afdeling voor opgetuigd.’ Het werk veranderde van documenten opmaken naar oplossingen bedenken voor problemen die nog niet eens bestonden. Voor complexe projecten als drijvend zonnepark De Dolten in Friesland werkt Olenz met twee teams. ‘Het ene team onderhandelt en doet due diligence, het andere regelt de eigendomsoverdracht en financiering.’
Techniek en recht in één
‘We hebben veel zon gedaan’, zegt Moniek Wever, die in 2007 bij Olenz startte. ‘Eerst op het dak, daarna op land en water. De laatste tijd krijgen we veel warmteprojecten, een heel andere tak van sport. Dan begin je van vooraf aan met nieuwe wetgeving en nieuwe uitdagingen.’ De uitdaging: de techniek verandert razendsnel, de wetgeving loopt achter. Zonnepanelen verhuren aan bedrijven? Ontwerp een samenwerkingsvorm die risico's goed verdeelt. Een warmtenet aanleggen? Leg afspraken vast die dertig jaar meegaan. Een zonnepark financieren? Bedenk een zekerheidsrecht dat werkt voor alle partijen.
Wilod Versprille: ‘Bij een huis heb je een hypotheek. Bij een drijvend zonnepark spelen dezelfde – klassiek notariële – vragen: van wie is dit, is het financierbaar en kun je het verkopen als de schuldenaar zijn verplichtingen niet nakomt?’ Maar er zijn ook andere risico’s. ‘Goede landbouwgrond mag je in principe niet gebruiken voor zonnepanelen. Maar De Dolten bij Oudehaske is een zandwinplas, hier wordt geen natuurlijk ecosysteem aangetast. Er is zelfs een bijkomend voordeel: het water koelt de 55.000 panelen, waardoor ze beter presteren.’
'Als je bij ons begint als kandidaat-notaris, krijg je eerst een natuurkundecollege'
Wilod Versprille heeft een bèta-achtergrond. Daarom verwelkomt hij nieuwe kandidaat-notarissen op dag één met een kort college, onder meer over de atoomwetten van Niels Bohr. Die combinatie van techniek en juridische kennis maakt het verschil. Wever: ‘Als je bij ons begint als kandidaat-notaris, krijg je van Arnaud eerst een natuurkundecollege. Je moet snappen hoe zonnepanelen werken, wat een warmtenet doet en waarom een drijvend park andere risico’s heeft. Pas dan kun je de juiste juridische constructies en oplossingen bedenken.’
Samen nieuwe standaarden bepalen
Bij de eerste zon-op-dakprojecten liepen banken tegen nieuwe vragen aan. Hoe regel je bijvoorbeeld rangwisseling en opstalrechten? De Nederlandse Vereniging van Banken zocht daarom naar een modelmatige aanpak. Namens de KNB werkten Wilod Versprille en Wever mee aan de ontwikkeling van het model.
Wilod Versprille: ‘Het is een structurele uitdaging bij duurzaamheid. Technologische ontwikkelingen gaan veel sneller dan wetgeving. Als je niet precies weet wat wel of niet kan, helpt het om met vakgenoten een oplossing te verzinnen en samen een nieuwe standaard te creëren.’ Die aanpak werkte. Ook voor zonnepanelen op appartementencomplexen bedachten juristen oplossingen die inmiddels breed toegepast worden. ‘Er wordt af en toe fors gedebatteerd over hoe je dingen moet oplossen. Maar we eindigen altijd met een gemeenschappelijk idee, een nieuwe marktstandaard.’
Routinewerk? Niet hier
Het werk is veeleisend en juridisch ingewikkeld. Wilod Versprille: ‘Dit is niet iets waarbij je denkt: ach, dat heb ik al vijftien keer gedaan.’ Wever vult aan: ‘Het is elke keer anders: nieuwe vragen, nieuwe problemen. Dat is soms frustrerend, omdat je de antwoorden niet altijd hebt. Maar als zo’n project tot een afronding komt, dan kun je daar gigantisch trots op zijn.’ De impact maakt het de moeite waard. ‘Als we langs zonnevelden rijden, denken we: daar hebben wij aan bijgedragen’, zegt Wever. ‘Mijn kinderen vragen me ook bij ieder zonnepark of ik eraan meegewerkt heb. Het idee dat we de wereld voor hen een beetje beter achterlaten, maakt ons werk echt bijzonder.’