‘Elke akte is een eiland van stabiliteit’
Met een kogelwerend vest op pad en je leven wagen om mensen van notariële diensten te voorzien: dat is nog altijd de realiteit voor veel Oekraïense notarissen. Omdat de stroom en het mobiele netwerk geregeld uitvallen, beantwoordt Volodymyr Marchenko, president van de Notary Chamber of Ukraine, onze vragen per mail.
Hoe is de situatie nu voor notarissen in Oekraïne?
'Aan de frontlinie is het erg gevaarlijk. Sommige notarissen komen voor hun werk op plekken waar vrijwilligers weigeren heen te gaan. In de relatief veilige gebieden is het ook niet eenvoudig: Russische raketten bereiken alle regio’s. Maar notarissen geven niet op: elke notariële akte, elke juridische transactie is een eiland van stabiliteit in de chaos van de oorlog.'
Gaan de mensen vanwege de oorlog vaker naar de notaris?
'Het aantal nalatenschappen neemt het sterkst toe. Over het algemeen laten steeds meer mensen hun eigendomsrechten vastleggen en stellen zij een testament op. Dienstplichtigen kunnen bij notarissen terecht voor een gratis consult. Ook hebben wij extra bevoegdheden gekregen op het gebied van vastgoed, met name om mensen te ondersteunen bij compensatie voor oorlogsschade.'
Over schade gesproken, wat gebeurt er als een notarisarchief wordt vernietigd?
'Notarissen doen er alles aan om hun archieven te redden. Letterlijk alles: soms dragen ze documenten met hun blote handen uit brandende gebouwen. Als een fysiek archief toch is vernietigd, dan kunnen gegevens worden hersteld via de nationale online registers. Daarnaast gelden er speciale regels en maatregelen. Zo staat het ministerie van Justitie notarissen toe om tijdelijk documenten naar veiligere regio’s te verplaatsen om vernietiging te voorkomen.'
Wat zijn de belangrijkste lessen na vier jaar oorlog?
'De eenheid van de Oekraïense notarissen onder extreem moeilijke omstandigheden. Notarissen werken samen voor de hele samenleving en zijn zich bewust van hun professionele missie. En wij, als overkoepelende organisatie, ondersteunen collega’s en burgers binnen onze bevoegdheden.'
Wat kunnen notarissen in andere landen leren van jullie situatie?
'Wees veerkrachtig, toegewijd en houd van je land en de mensen. Als je je realiseert dat hun veiligheid en rechten van jouw werk afhangen, kun je zelfs in de meest chaotische omstandigheden werken. Je leert vanzelf hoe je generatoren moet starten en kunt werken in een koud kantoor na een slapeloze nacht vanwege beschietingen.'
Kunnen Nederlandse notarissen hun Oekraïense collega’s helpen?
'Notarissen uit verschillende landen hebben ons de afgelopen jaren geholpen, net als organisaties als het UINL en de CNUE. Daar zijn we zeer dankbaar voor. Als Notary Chamber of Ukraine hebben we in maart 2022 een fonds opgericht: Saving Notaries and Their Families. Al het geld dat binnenkomt via help.npu.ua, gaat naar notarissen van wie het kantoor is beschadigd of die medische hulp nodig hebben.'