Oud-notaris schiet te hulp

Bob van Elst (47)

is: toegevoegd notaris bij Luum Notarissen in Huissen
was: notaris bij hetzelfde kantoor

‘In mijn omgeving kregen verschillende mensen te maken met gezondheidsissues. Daardoor ben ik gaan nadenken: wil ik tot mijn 70ste notaris blijven of ga ik nu vast wat meer genieten van het leven, met meer vrije tijd?’ Bob van Elst werd na zijn afstuderen in 2003 kandidaat-notaris. In 2012 werd hij notaris bij Lingewaerd Notarissen in Huissen, tegenwoordig Luum Notarissen. In goed overleg met zijn compagnon, notaris Paul Kok, besloot Van Elst te stoppen als notaris en toegevoegd notaris te worden. Hij defungeerde per 1 december 2024; diezelfde dag werd hij benoemd tot toegevoegd notaris.

‘De twaalf en een half jaar heb ik nét niet volgemaakt als notaris. Ik had steeds minder zin in de rompslomp van het ondernemerschap. Vakinhoudelijk heb ik het beroep altijd mooi gevonden en ik werk nog steeds met plezier in het notariaat. Niet het notariële werk kostte me energie, maar alles eromheen: personeel, administratie en de verantwoordelijkheid voor het geheel. Kantooreigenaar ben je 24/7. Nu ben ik alleen verantwoordelijk voor mijn eigen afdeling: personen- en familierecht en onroerend goed. Paul, nu de enige notaris, doet de ondernemingsrechtpraktijk. Toegevoegd notaris ben ik geworden om te kunnen blijven passeren. Zo houden we als kantoor toch twee passeeragenda’s.’

‘Ik ken alle ins en outs van het kantoor’

Sparren

Inmiddels werkt Van Elst vier dagen per week. ‘Dat vind ik heerlijk. Ik ga op tijd naar huis en dan denk ik soms nog wel na over dossiers, maar over de aansturing en organisatie van het kantoor hoef ik me niet meer druk te maken. Paul vraagt me af en toe om feedback en dan vind ik het leuk om mee te denken. Ik ken natuurlijk de ins en outs van dit kantoor. Maar de eindverantwoordelijkheid ligt niet meer bij mij.’ In zijn vrije tijd werkt hij graag in de tuin en maakt hij wandelingen met zijn vrouw, die net als hij vier dagen werkt. ‘Misschien ga ik me op termijn inzetten voor een goed doel of iets vergelijkbaars, maar voorlopig geniet ik van de extra vrije tijd die ik nu heb.’

Paul Kok (47), notaris: ‘Toen Bob en ik beiden notaris waren, hield ik me al meer bezig met de ondernemerskant, dus op dat vlak is er niet zoveel veranderd. Wel nam Bob veel praktische ondernemerszaken voor zijn rekening, en die zijn nu bij mij terechtgekomen. Bob is van compagnon medewerker geworden, maar die hiërarchie ervaren we niet zo. Hij heeft natuurlijk een bijzondere positie; hij neemt verantwoordelijkheid en helpt mij. Ik stel zijn werk en mening zeer op prijs. Aan een andere notaris-ondernemer heb ik geen behoefte. Ik ben dan wel alleen verantwoordelijk, maar ik doe het echt niet alleen. We bouwen nu aan leiderschapstrajecten, zodat elke afdeling straks een managementteam heeft: de afdelingsleider, onze manager Mens & Organisatie en ik. Daarnaast spar ik graag met Bob – ik heb hem hard nodig.’

Jan Orsel (63)

is: toegevoegd notaris bij Tap & van Hoff notarissen in Doetinchem
was: notaris in Amsterdam

‘Drie dagen per week fiets ik door het schitterende buitengebied in de Achterhoek naar kantoor. Een mooi begin van de dag.’ Jan Orsel is sinds een jaar toegevoegd notaris bij Tap & van Hoff notarissen in Doetinchem. ‘Ik doe besprekingen met cliënten en passeer akten. Notarieel werk, dat doe ik graag. Ik ben blij dat ik geen personeel meer heb, geen strategie hoef te bedenken en mij niet meer bezig hoef te houden met omzet en cijfers. Daarover wil ik best meedenken, maar het is niet primair mijn taak. Ondernemer hoef ik niet meer te zijn. Het kantoor wilde graag dat ik toegevoegd notaris werd om de werkdruk te verlichten, en dat vond ik prima. Het is en blijft een prachtig vak.’

Orsel werd in 1995 kandidaat-notaris en in 2004 notaris in Amsterdam. ‘Na dertig jaar notariaat ben ik eruit gestapt. Het is een mooi beroep, maar bepaalde aspecten begonnen mij tegen te staan. Ik ben notaris geworden om mensen te helpen met juridische oplossingen. Maar er komt steeds meer bij kijken. De poortwachtersfunctie werd mij te beklemmend. Ik ben geen notaris geworden om politieagent te spelen. In Amsterdam had ik veel cliënten uit Turkije en andere niet-EU-landen. Over die cliënten is informatie in de praktijk moeilijker te achterhalen, dus je hebt daar meer werk aan. De poortwachtersfunctie was voor mij een belangrijke reden om te stoppen.’

Rust en stilte

‘Omdat ik houd van rust en stilte, ben ik naar de Achterhoek verhuisd. Ik had wel zin om nog wat te gaan doen. Docent privaatrecht aan de hogeschool in Deventer bijvoorbeeld of docent geschiedenis – voordat ik rechten studeerde, heb ik geschiedenis gedaan. Vroeger wilde ik nooit voor de klas, maar in deze levensfase leek het mij wel aardig. Toen belde mijn huidige kantoor of ik wilde komen helpen, want ze hadden gebrek aan mensen. En daar werk ik nu met veel plezier.’
Veel kantoren hebben moeite om aan geschikte jonge mensen te komen, ziet Orsel. ‘Dat heeft het notariaat voor een deel aan zichzelf te wijten. Aan de beloning, de werkdruk en het perspectief zou iets gedaan moeten worden. De term kandidaat-notaris klinkt ouderwets, als een soort klerk, en is aan modernisering toe. Kandidaat-notarissen leveren vaak minstens zo goed werk als de gemiddelde notaris, zo niet beter. Het notariaat moet zichzelf echt aantrekkelijker maken voor jonge mensen.’

Hans Jansen (68)

is: adviseur bij Van der Reijt & Reijenga Netwerk Notarissen in ‘s-Heerenberg
was: kandidaat-notaris bij hetzelfde kantoor

‘Ik begon in 1983 als kandidaat-notaris. Toen hadden we typemachines, nu AI. De maatschappij is veranderd en het notariële beroep ook. Kandidaat-notarissen moeten vaak snel beslissingen nemen in complexe situaties vol nuances; het is zelden zwart-wit. De verplichtingen van de Wwft zijn zwaar. Als notaris moet je veel onderzoeken zonder dat je altijd over de tools beschikt om antwoorden te vinden. Ter vergelijking: in het bankwezen zijn 16.000 mensen met de Wwft bezig.’
Hans Jansen kijkt terug op een veelzijdige loopbaan. Hij werkte onder meer bij het toenmalige notarieel juridisch bureau van de KNB en startte in 2000 als kandidaat-notaris bij het kantoor waar hij nu adviseur is. In datzelfde jaar ontstond Netwerk Notarissen, waarvoor hij altijd één dag in de week werkte als senior praktijkjurist. Daarnaast doceerde hij bij verschillende opleidingen, zoals de opleiding tot notarisklerk, de Stichting Beroepsopleiding Notariaat – waar hij ook examinator was – en de Vereniging voor Agrarische Specialisten in het Notariaat. Ook was hij auteur voor Kluwer en bijna dertig jaar bestuurder bij verschillende woningcorporaties.

‘Ik heb nooit geambieerd om notaris te worden. Het ondernemerschap trekt mij niet. Naast het notariaat heb ik altijd zóveel onderwerpen interessant gevonden. Die brede blik helpt ook in de advisering aan cliënten, omdat je weet hoe organisaties werken en hoe de hazen lopen. En nu, sinds mijn vroegpensioen in 2019, vind ik niets leuker dan kennis delen.’

Schering en inslag

Toen Jansen in 2019 stopte als kandidaat-notaris, kwam de coronapandemie. Hij besloot drie dagen aan te blijven als adviseur, waarbij hij zich richt op de begeleiding en opleiding van kandidaat-notarissen en fiscalisten. Inmiddels is dat teruggebracht naar één dag per week. ‘Is het druk, dan kom ik nóg een dagje helpen. Concreet betekent dit het doornemen van dossiers, met name in de familiepraktijk. Door maatschappelijke veranderingen en de toename van patchworkgezinnen zijn de dossiers heel ingewikkeld geworden. Dat zijn geen uitzonderingen meer; het is schering en inslag. Dan is ervaring echt van betekenis.’

Hij ziet het als zijn maatschappelijke functie om kennis over te dragen en te delen. ‘Met Netwerk Notarissen heb ik een opleiding tot register-notarisklerk ontwikkeld: notarial professional. Ik doceer daarnaast over ondernemingsrecht en registergoederen. Het mooie van doceren: dat doe je van september tot juni. In de zomer gaan we er lekker op uit met de camper. Voor kantoor ben ik dan online bereikbaar.’

Jorrit Schotsman (39), notaris: ‘Veel notarissen stoppen in één keer als ze met pensioen gaan. Zonde, want al die kennis en ervaring gaan verloren. Een oud-notaris kan zoveel betekenen voor jongeren door bijvoorbeeld één dag per week aan te blijven. Dat geldt ook voor een oud-kandidaat-notaris als Hans, die hier al adviseur was toen ik in 2020 begon. Hans heeft er bewust voor gekozen nooit ondernemer te worden, maar naast het notariaat ook te doceren. Dat doet hij nu bij ons op kantoor ook: opleiden en begeleiden. Heel waardevol, want veel dingen leer je niet op de universiteit, maar in de notariële praktijk.’

‘Ik ben geen notaris geworden om politieagent te spelen’