Een cao voor het notariaat?

Erik Eshuis

Voorzitter van de Bond van Medewerkers in het Notariaat (BMN), hoofdredacteur van De Notarisklerk en senior register notarisklerk
'De BMN vindt een cao noodzakelijk. Toen de KNB eind vorige eeuw overging van werkgeversorganisatie naar orde, konden er geen cao-onderhandelingen meer worden gevoerd.  Mensen die destijds onder de cao vielen, konden onder die voorwaarden blijven werken. Dat betreft nu nog zo’n 5 procent van de medewerkers.

Grote kantoren hebben hun eigen arbeidsvoorwaardenboek, maar dat geldt alleen daar. Tussen kantoren onderling bestaan grote verschillen. In personeelsadvertenties staat vaak dat het salaris marktconform is. Maar wat is dat? De BMN geeft een salarisadvies, maar veel kantoren doen daar niets mee. Sommige hebben de salarissen al vijf tot tien jaar niet meer verhoogd.

We zien veel uitstroom uit het notariaat. Dat heeft ook te maken met secundaire arbeidsvoorwaarden, zoals verlofregelingen en vakantiedagen. Die zijn vaak mager. In een cao kun je goede afspraken maken over salaris, indexatie en andere arbeidsvoorwaarden. En over scholing. Voor sommige groepen is scholing nu verplicht, maar ook andere medewerkers willen hun kennis op peil houden. Verder valt op dat de invulling van functies per kantoor verschilt. Wat een notarisklerk bij het ene kantoor doet, kan bij het andere kantoor heel anders zijn. Daardoor hebben sollicitanten soms andere verwachtingen en raken ze teleurgesteld.

Een cao kan het notariaat aantrekkelijker maken. Mensen weten waar ze aan toe zijn en hebben handvatten voor het gesprek met hun werkgever. Register notarisklerken die al lang in het vak zitten redden zich wel, maar voor starters en medewerkers op andere functieniveaus is een cao behulpzaam. Voor werkgevers zijn er ook voordelen. Er hoeft niet meer over allerlei basale zaken onderhandeld te worden. Uiteindelijk is een cao voor het notariaat ook goed voor Nederland. Er is een Europese richtlijn die de lidstaten verplicht om collectieve onderhandelingen te bevorderen. De dekkingsgraad moet minstens 80 procent zijn, maar is in Nederland lager. Een cao in het notariaat draagt bij aan het halen van dat doel.'

Suzanne Meijers

Arbeidsrechtadvocaat en auteur van diverse boeken over arbeidsrechtelijke onderwerpen

'Een cao is voor werkgevers en werknemers een soort spoorboekje voor de arbeidsvoorwaarden. Daarmee heb je een richtlijn. Werkgevers mogen in principe alleen van de cao afwijken als dat voor de werknemer gunstiger is. In cao’s staan salarisafspraken en vaak ook afspraken over indexatie. Werknemers weten daardoor waarop zij minimaal kunnen rekenen. Werkgevers hoeven niet telkens individueel te onderhandelen en kunnen verwijzen naar het spoorboekje. Voor beide partijen zijn er ook nadelen. Een werknemer die bijvoorbeeld 3.200 euro verwacht als startsalaris, kan in de cao 3.000 euro aantreffen. Voor werkgevers geldt dat zaken waarover zij nu zelf beslissen, straks in de cao kunnen zijn vastgelegd.

Thuiswerken zie ik niet vaak terug in cao’s. Afspraken daarover verschillen per organisatie. Op partime werken hebben medewerkers een wettelijk recht. Als iemand minder wil werken, moet de werkgever ja zeggen, tenzij het bedrijf daardoor organisatorische problemen krijgt. Dat is voor een werkgever altijd moeilijk om aan te tonen.

Of een cao het notariaat aantrekkelijker maakt, hangt helemaal af van de inhoud. In heel grote sectoren is veel geregeld in de cao. Maar er zijn veel meer cao’s waarin naast het salaris niet veel extra’s is geregeld. Zelf vind ik een cao vooral professioneel. Je laat als sector zien dat je niet met z’n allen maar wat doet. Bovendien ben je zo beter voorbereid op de Wet loontransparantie, die volgend jaar ingaat. Daarvoor moeten functies worden ingedeeld. Zo’n indeling is makkelijker te maken als er al een cao ligt met een functiehuis.’

‘Met een cao laat je als sector zien dat je niet maar wat doet’

Veronique Voorhorst-Boeren

Notaris en partner bij Westvaer
‘Arbeidsvoorwaarden spelen een belangrijke rol bij de aantrekkelijkheid van het notariaat. Dat het beroep gemiddeld met een 6,3 wordt beoordeeld, verdient wat ons betreft serieuze aandacht. Tegelijkertijd denken wij dat de discussie breder moet worden gevoerd dan alleen de vraag of er wel of geen cao moet komen.

Wij vinden het belangrijk dat mensen met plezier bij ons werken en weten welke perspectieven zij hebben. Dat geldt voor iedereen, ongeacht de functie. Transparantie over arbeidsvoorwaarden, salarisontwikkeling en loopbaanmogelijkheden is essentieel. Medewerkers moeten weten wat er van hen wordt verwacht, hoe zij zich kunnen ontwikkelen en wat dat betekent voor hun beloning. Daarom hebben wij een helder salarishuis en een gesprekscyclus waarin aandacht is voor ontwikkeling, doelstellingen en resultaten.

Voor Westvaer heeft een cao op dit moment geen meerwaarde. Wij bieden een onderscheidend arbeidsvoorwaardenpakket en vinden dat de grote verschillen binnen het notariaat ruimte vragen voor maatwerk. De praktijk van een dorpskantoor is wezenlijk anders dan die van een internationaal kantoor op de Zuidas. Wel vinden wij dat elk kantoor transparant moet zijn over arbeidsvoorwaarden, salarisontwikkeling en de mogelijkheden die medewerkers hebben.

Arbeidsvoorwaarden zijn maar één onderdeel van wat het notariaat aantrekkelijk maakt. Minstens zo belangrijk zijn de inhoud van het werk, goede begeleiding, ontwikkelmogelijkheden, duidelijk perspectief, prettig leiderschap en een cultuur waarin mensen zich gezien en gewaardeerd voelen. Medewerkers willen daarnaast ruimte om zelf regie te nemen over hoe, waar en wanneer zij werken, zodat werk en het leven daarbuiten goed te combineren zijn. Uiteindelijk is het de combinatie van al deze factoren die bepaalt of mensen voor het notariaat kiezen én er met plezier blijven werken. De discussie over een cao is waardevol, maar wat ons betreft slechts een onderdeel van een bredere opgave om het notariaat toekomstbestendig en aantrekkelijk te houden.'