Beoordeling wilsbekwaamheid

De KNB heeft samen met onder andere Alzheimer Nederland het Stappenplan beoordeling wilsbekwaamheid ontwikkeld. U kunt dit stappenplan gebruiken als u twijfelt aan de wilsbekwaamheid van uw cliënt. Heeft u te maken met een cliënt op hoge leeftijd, met een diagnose (beginnende) dementie, een lichte verstandelijke beperking, niet-aangeboren hersenletsel of een psychische stoornis? Maak dan ook gebruik van de Handreiking beslissingsondersteuning beoordeling wilsbekwaamheid. Deze handreiking hoort bij het Stappenplan beoordeling wilsbekwaamheid.

Heeft u vermoedens van financieel misbruik van uw cliënt? Dan kunt u ook het Stappenplan financieel misbruik doorlopen. Dit stappenplan is de 2^e bijlage van het Stappenplan beoordeling wilsbekwaamheid. Bekijk daarnaast ook het dossier Financieel misbruik.

Notarissen krijgen steeds vaker vragen over onderzoeken die zij moeten uitvoeren voordat de akte kan worden opgesteld. Het gaat dan met name over onderzoeken naar de wilsbekwaamheid. Om u te ondersteunen bij de beantwoording van deze vragen biedt de KNB twee folders aan waarin dit wordt uitgelegd. Ze geven meer inzicht in waarom u bepaalde onderzoeken doet en hoe dat onderzoek in zijn werk gaat. U kunt de folders geven aan of sturen naar cliënten die met u een afspraak hebben voor het opstellen van een testament of een levenstestament.

De Vereniging van Estate Planners in het Notariaat (EPN) en de Vereniging Artsen Volksgezondheid (VAV) hebben een werkwijze afgesproken voor de inschakeling van een arts als deskundige bij de beoordeling van de wilsbekwaamheid van een cliënt. U vindt die afspraken in het VIA/EPN Protocol beoordeling wils(on)bekwaamheid . De VIA houdt een register bij. Hierin kan iedere onafhankelijke arts die is opgeleid in en zich toelegt op het adviseren over (zorg)voorzieningen en het afgeven van medische verklaringen zich inschrijven. Binnen dat register kunt u zelf zoeken naar geregistreerde (VIA-)artsen in uw regio.

Volgens de KNMG kunnen alle artsen, dus niet alleen geregistreerde VIA-artsen, een verklaring over de wilsbekwaamheid van uw cliënt afgeven.

Wel is het daarbij van belang dat de arts die de verklaring afgeeft ook verstand heeft van de achterliggende problematiek waar de betreffende persoon mee te maken heeft. Denk aan verstandelijke beperking, psychiatrische aandoening en psychogeriatrische aandoening. In die zin geldt dat de arts naast bevoegd ook bekwaam moet zijn om een verklaring omtrent de wilsbekwaamheid van een specifieke persoon af te leggen. De arts moet van zichzelf weten of hij die specifieke bekwaamheid heeft. Als de te beoordelen persoon verschillende aandoeningen heeft, is het verstandig dat de beoordelend arts een specialist op het gebied van de desbetreffende (andere) aandoening advies vraagt.

Vindt een arts zichzelf niet bekwaam om een verklaring af te geven, dan moet hij dat aan u als aanvrager meedelen, zodat u een andere ‘beoordelaar’ kunt zoeken die ter zake deskundig is.

Belangrijke beperking bij het inschakeling van een arts bij de beoordeling van de wilsbekwaamheid van een cliënt is dat behandeld artsen geen verklaring mogen afgeven over hun eigen patiënten. Reden daarvoor is dat de eigen arts bevooroordeeld kan zijn én in een belangenconflict terecht kan komen.

Voor oudere cliënten kunt u voor een verklaring over de wilsbekwaamheid ook terecht bij Verenso, de Vereniging van specialisten ouderengeneeskunde. Verenso biedt u een overzicht van specialisten in uw regio.

Uitspraken in tuchtrechtzaken kunnen u helpen bij de beoordeling van de wilsbekwaamheid van uw cliënt. Hiervoor kunt u gebruikmaken van de tool Inzicht in tucht. Binnen deze tool heeft de KNB alle beschikbare tuchtuitspraken geautomatiseerd geanalyseerd en voor u toegankelijk gemaakt. Lees hier meer informatie over de tool en inloggen.