Rechercheplicht en Omgevingswet

Bij de levering van registergoederen en bij de vestiging en levering van beperkte rechten op die registergoederen, moet u de rechtstoestand van het registergoed onderzoeken (rechercheplicht). Na de invoering van de Omgevingswet zijn een aantal overheidsbesluiten vanuit de Basisregistratie Kadaster (BRK) verhuisd naar het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Provinciale monumenten zijn bijvoorbeeld niet meer zichtbaar bij uw kadastrale recherches.

Rijksmonumenten blijven onder de Omgevingswet hun grondslag behouden in de Erfgoedwet. Deze blijven dus, net als gedoogplichten, aangemerkt als publiekrechtelijke beperking in de zin van de Wet kenbaarheid publiekrechtelijke beperkingen onroerende zaken (Wkpb). Gedoogplichten en Rijksmonumenten blijven op kadastraal perceelniveau inzichtelijk in de BRK. U kunt deze dus nog steeds signaleren bij kadastrale recherches.

Overigens is met de inwerkingtreding van de Omgevingswet de Belemmeringenwet Privaatrecht (BP) vervallen. Wettelijke regels rondom gedoogplichten staan sindsdien in de Omgevingswet. In akten en andere stukken kunt u dan ook niet meer verwijzen naar de BP.

Sinds de invoering van de Omgevingswet zijn de volgende besluiten geen publiekrechtelijke beperking meer in de zin van de Wkpb:

• provinciale monumenten.
• gemeentelijke monumenten; en
• exploitatieplannen ingeschreven op grond van de Wet ruimtelijke ordening.

U kunt deze beperkingen niet meer signaleren in de BRK. Voor gemeentelijke monumenten geldt een overgangstermijn (artikel 4.84a Invoeringswet Omgevingswet juncto artikel 8.2.1 Invoeringsbesluit Omgevingswet). Deze kunnen nog tot 1 januari 2032 zichtbaar zijn bij uw kadastrale recherches.

Provinciale monumenten en gemeentelijke monumenten zijn onder de Omgevingswet aangemerkt als functieaanduidingen die onderdeel uitmaken van het omgevingsplan. U kunt deze vinden in het DSO. Bestuursorganen zijn niet verplicht om deze aanwijzingen op objectniveau te vermelden in het DSO. Dat betekent dat u deze functieaanduidingen mogelijk niet kunt vinden op objectniveau, maar wel als u gericht zoekt in het omgevingsplan. Dit in tegenstelling tot de kadastrale recherches in de BRK, waarbij u direct op perceelniveau beperkingen kunt zien.

Volgens een voormalige minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is de aanwijzing van een gemeentelijk of provinciaal monument niet langer een ‘bijzondere last of beperking’ in de zin van het Burgerlijk Wetboek (artikel 7:15 BW). Daarmee vervalt volgens diezelfde minister de registratie in de BRK en de noodzaak om deze aanwijzing op te nemen in een notariële akte. Ook hoeft u volgens de minister niet in het omgevingsplan naar deze aanwijzingen te rechercheren.

Er is volgens de minister wél een noodzaak om het DSO te raadplegen als u twijfelt over de conformiteit (artikel 7:17 BW) van het verkochte die partijen voor ogen staat. Bijvoorbeeld als u vermoedt dat het verkochte – in afwijking van wat in de koopovereenkomst staat - tóch een gemeentelijk of provinciaal monument is. Bij twijfels vraagt u de verkoper naar zijn kennis en dient u (na overleg daarover met partijen) via het DSO het omgevingsplan te raadplegen. Van structurele raadpleging van het DSO is echter geen sprake, aldus de minister.