Voorkeursrechten en Omgevingswetverklaring

Hieronder vindt u een overzicht van vindplaatsen voor de wettelijke regeling rondom voorkeursrechten:

• Een belangrijk deel over de regeling van de voorkeursrechten staat in de artikelen 9.1 tot en met 9.22 van de Omgevingswet.
• In artikel 15.52 Omgevingswet is de schaderegeling opgenomen.
• De artikelen 16.32b, 16.32c, 16.82a, 16.122 en 16.123 Omgevingswet bevatten de procedurele regels van het voorkeursrecht.
• Een deel van de regels uit het Besluit voorkeursrecht gemeenten is terug te vinden in hoofdstuk 7 van het Omgevingsbesluit.
• In de artikelen 4.1 tot en met 4.3 van de Aanvullingswet grondeigendom is het overgangsrecht voor voorkeursrechten opgenomen, die zijn gevestigd onder de Wvg.

Na de invoering van de Omgevingswet is de Wvg-verklaring vervangen door een Omgevingswetverklaring. De notariële verklaring bij het inschrijven van een koopovereenkomst is ook aangepast.

• Er is geen voorkeursrecht
  In dit geval neemt u de volgende Omgevingswetverklaring (niet KIK) op in de akte:
  “Ondergetekende, ..., notaris ..., verklaart overeenkomstig artikel 9.21 Omgevingswet dat op de onroerende za(a)k(en) geen voorkeursrecht is gevestigd.”

• Er is wel een voorkeursrecht, maar er geldt een uitzondering op het voorkeursrecht, of er is toestemming voor de overdracht
  In dat geval neemt u de volgende  Omgevingswetverklaring op in de akte:
  “Ondergetekende, ..., notaris ..., verklaart overeenkomstig artikel 9.21 Omgevingswet dat de vervreemding niet in strijd is met Hoofdstuk 9 (‘Voorkeursrecht’) van de Omgevingswet en de daarop rustende bepalingen.”

Bij de inschrijving van de koopovereenkomst neemt u de volgende tekst op:
“Verzoek tot inschrijving koopovereenkomst BW en Omgevingswet

In verband met het vorenstaande verzoek ik, notaris, namens verkoper en koper een afschrift van deze verklaring in de openbare registers op grond van artikel 7:3 lid 1 Burgerlijk Wetboek en in verband met artikel 3:17 lid 2 Burgerlijk Wetboek en artikel 9.9 Omgevingswet, in te schrijven.”

Dat bepaalt u zelf. U kunt de verklaring opnemen in:

• een aparte voetverklaring bij de akte, of
• in de akte c.q. de notariële verklaring zelf, bijvoorbeeld in of boven de slotverklaring(en).

Vanaf 1 januari 2024 moet u bij de omschrijving van een voorkeursrecht in uw akte verwijzen naar de Omgevingswet. U hoeft ook niet meer te verwijzen naar de Wet kenbaarheid publiekrechtelijke beperkingen onroerende zaken (Wkpb) omdat een voorkeursrecht wordt aangetekend als een voorkeursrechtbeschikking op basis van de Omgevingswet. U kunt de volgende formulering opnemen in de akte als geen sprake is van een voorkeursrecht: “Op het verkochte rusten blijkens de Basisregistratie Kadaster geen voorkeursrechten in de zin van Hoofdstuk 9 (‘Voorkeursrecht’) van de Omgevingswet.”

Sinds de invoering van de Omgevingswet is de inwerkingtreding van een voorkeursrecht gekoppeld aan het tijdstip van de inschrijving in de openbare registers (zie artikel 16:82a lid 2 Omgevingswet). U kunt dus vanaf 1 januari 2024 via het Kadaster direct nagaan of er een voorkeursrecht is gevestigd.