Notaris dient de belangen van pandhouders van aandelen werkelijk te behartigen, en niet slechts formeel te voldoen aan wettelijke regels

A is de oprichter van het S-concern, een van de grootste telecomwinkelketens van Rusland. A is via twee in Cyprus gevestigde bedrijven, T en K, eigenaar van een controlerend belang in de Nederlandse (tussen)houdstermaatschappij S N.V. (hierna: S). Onder S ‘hangen’ de werkmaatschappijen, waaronder de telecomwinkelketens, met vestigingen in circa negenhonderd Russische steden.
In september 2012 verwerft K van T 15 procent van de aandelen in S en verpandt deze vanwege een lening aan P, een groot Russisch pensioenfonds. T heeft daarna 75 procent en K 15 procent van de aandelen in S. Het op de Britse Maagdeneilanden gevestigde bedrijf BM en de Russische bank RB hebben pandrechten op de aandelen in T en S. BM legt ook conservatoir beslag op alle door T gehouden aandelen in S. Medio december 2014, als notaris N nog deel uitmaakt van een IDS-kantoor (hierna IDS), wordt hij geraadpleegd door zijn advocaat-kantoorgenoten namens BM en RB over mogelijke uitwinning van hun pandrechten op de aandelen in S.
In januari 2015 ontvangt N, die per 1 januari 2015 een eigen kantoor is begonnen, van IDS namens P opdracht voor een veiling van de door K verpande 15 procent (66 miljoen) van het aandelenkapitaal van S. N plaatst advertenties in twee dagbladen voor een openbare veiling op 19 januari 2015, en laat deze aankondigen op openbare plakzuilen. De veilingvoorwaarden kunnen vanaf 14 januari persoonlijk op het kantoor van N worden afgehaald. Een voorwaarde is dat een geïnteresseerde slechts een bod kan uitbrengen door voorafgaand aan de veiling 50 procent van het geboden bedrag gestort te hebben of zekerheid daarvoor te hebben verschaft.
De aandelen zijn op de veiling aan de enige bieder, pandhouder P, verkocht voor een bedrag van 19,7 miljoen euro, die dit bedrag voldoet door dit in mindering te brengen op haar eigen vordering.
Op 23 januari 2015 ontvangt N opdracht namens P om over te gaan tot veiling van nog eens 15 procent van het aandelenkapitaal van S.
Op 30 januari 2015 verbiedt de voorzieningenrechter van de Rechtbank Amsterdam N om uitvoering te geven aan deze tweede veiling, omdat daarmee onvoldoende rekening word gehouden met de belangen van BM.

De klacht

K en T (hierna samen ook wel: klagers) stellen dat N zijn diensten aan P had moeten weigeren. N wist dat het belang van 15 procent tientallen miljoenen euro’s waard was.
De voorwaarde van het vooraf storten van de helft van het geboden bedrag (in combinatie met de korte termijn en de grote waarde) had tot gevolg dat geen andere partij kon bieden. N had T in kennis moeten stellen van de aanstaande veiling aangezien N kon weten dat T een meerderheidsbelang in S hield en dus bij uitstek een potentiële koper voor de te veilen aandelen was. Vaststaat in elk geval dat T als Cypriotische vennootschap door de wijze van oproeping niet op de hoogte is geraakt en redelijkerwijs ook niet had kunnen raken van de veiling.

Het oordeel

N had gegronde redenen om de door P verlangde werkzaamheden te weigeren. Ook al volgt N de wettelijke bepalingen, er kunnen omstandigheden zijn op grond waarvan het redelijk moet worden geacht, met het oog op belanghebbenden, die veiling op een langere termijn en met een andere manier van aankondiging plaats te laten vinden. N heeft bewust voor lief genomen, dat belanghebbenden en andere geïnteresseerden niet zouden worden bereikt, waardoor geen enkele waarborg bestond dat de hoogst mogelijke veilingopbrengst zou worden gerealiseerd.
De notariskamer legt de maatregel berisping op.

Opmerking

Openbare plakzuilen doen bijna middeleeuws aan in het digitale tijdperk en helemaal in een internationale setting als deze. De artikelen 464 - 466 Rechtsvordering bieden bij gebreke van specifieke bepalingen voor een veiling van aandelen dan wel enig houvast, maar dienen volgens de kamer zodanig te worden geïnterpreteerd dat de bedoelde bescherming van belanghebbenden wordt gewaarborgd.