Notaris moet duiden in welke functie hij handelt: executeur, boedelnotaris, vereffenaar of gevolmachtigde van de erfgenamen/vereffenaars

Klager K heeft een broer en vijf zusters. Tijdens het leven van moeder zijn deze al door onenigheid in twee ‘kampen’ verdeeld, groep K (waaronder klager) en groep B (waaronder de broer). Moeder overlijdt in augustus 2014. B is benoemd tot executeur/afwikkelings-bewindvoerder, met het recht een andere executeur in zijn plaats te stellen en de bepaling dat de executeur geen recht heeft op loon.
In verband met de verstoorde familieverhoudingen stelt B tot (opvolgend) executeur aan de ‘Stichting N Executele’ en doet zelf afstand van het executeurschap. Notaris N schrijft zich in het boedelregister in als ‘betrokken notaris’ en ‘boedelnotaris’. Alle kinderen aanvaarden de nalatenschap beneficiair.
Op enig moment meldt de advocaat van K aan N dat K een procedure zal starten tegen groep B. Daarop meldt N aan K dat hij probeert als executeur de lopende zaken zo spoedig mogelijk af te wikkelen, en zijn taak als executeur daarna zal beëindigen. Op de vraag of N gerechtigd was om zijn loon ten laste van de boedel te brengen, bericht N dat degene aan wie de feitelijke uitvoering wordt overgelaten zijn kosten rechtstreeks ten laste van de boedel mag brengen.
Omdat moeder bij testament had bepaald dat de executeur/afwikkelingsbewindvoerder geen recht had op loon, verzoekt N de kantonrechter de beloning anders te regelen. De kantonrechter bepaalt dat de stichting haar kosten mag declareren volgens de gangbaar geldende tarieven bij het notariaat en dat deze rechtstreeks ten laste kunnen worden gebracht van de nalatenschap.
Op de vraag van de advocaat van K aan N vanaf welke datum hij zijn taak als executeur heeft neergelegd, bericht N dat de executele door hem is overgenomen en tot uitvoer gebracht, terwijl hij na de beneficiaire aanvaarding als vereffenaar is verder gegaan.
Gevraagd naar de beschikking van de kantonrechter waaruit blijkt dat hij tot vereffenaar is benoemd, geeft N aan dat het kantoor de werkzaamheden na de executele heeft voortgezet als boedelnotaris c.q. zaakwaarnemer.

De klacht

N heeft zijn werkzaamheden als executeur in die hoedanigheid voortgezet nadat de nalatenschap beneficiair was aanvaard en is loon als executeur blijven declareren ten laste van de nalatenschap, terwijl hij vanaf dat moment geen executeur meer was en hij de afhandeling van de nalatenschap had moeten overdragen aan de erfgenamen.

Het oordeel

De taak van een executeur eindigt onder meer wanneer de nalatenschap moet worden vereffend na beneficiaire aanvaarding, tenzij de executeur een ‘ruimschoots toereikend verklaring’ kan afleggen.
Na de beneficiaire aanvaarding is N werkzaamheden blijven verrichten, omdat hij ervan uitging dat beide groepen er niet in zouden slagen om in onderling overleg overeenstemming te bereiken over de afwikkeling, terwijl (voortzetting van) de bemoeienis van zijn kantoor voor beide partijen acceptabel was. Naar zijn zeggen heeft hij weliswaar niet tijdig onderkend dat de hoedanigheid waarin hij dat zou doen later vragen zou kunnen oproepen, maar hij heeft ter zitting betoogd dat de executele gelet op het bepaalde bij artikel 4:202 BW ongewijzigd was gebleven.
Aangezien N geen ruimschoots toereikend verklaring heeft afgegeven, is zijn taak als executeur als gevolg van de beneficiaire aanvaarding geëindigd. N had de erfgenamen hierover moeten informeren, hetgeen hij niet heeft gedaan, waardoor onduidelijkheid ontstond over de hoedanigheid waarin hij zijn werkzaamheden heeft voortgezet. Bovendien heeft N verzuimd daarover alsnog duidelijkheid te verschaffen toen de advocaat van K dat aan hem vroeg; in zijn mailberichten heeft N achtereenvolgens vermeld dat hij optrad als executeur, als boedelnotaris, als vereffenaar, dan wel als boedelnotaris c.q. zaakwaarnemer. Daarbij neemt de kamer mede in aanmerking dat N voor zijn werkzaamheden een bedrag van 14.158,04 euro aan de erfgenamen in rekening heeft gebracht, terwijl het saldo van de nalatenschap per overlijdensdatum niet meer dan 22.779,29 euro bedroeg.

De notariskamer legt de maatregel waarschuwing op.

Opmerking

Het is bij de afwikkeling van nalatenschappen van essentieel belang om te weten in welke functie de notaris handelt en om dit duidelijk te vermelden in de verklaring van erfrecht en te communiceren met de erfgenamen. Tevens moeten de erfgenamen expliciet geïnformeerd worden over de taak, de verplichtingen en de bevoegdheden die de notaris in die functie heeft en welk loon hij hiervoor in rekening zal brengen.