Iemand die tot notaris benoemd wil worden, moet voldoen aan bepaalde in de wet omschreven eisen. De belangrijkste eisen zijn, dat hij:

• Nederlander is;
• de universitaire studie Notarieel Recht heeft afgerond;
• ten minste zes jaar als kandidaat-notaris praktijkervaring heeft opgedaan op één of meer notariskantoren;
• de Beroepsopleiding Notariaat heeft voltooid;
• in het bezit is van een ondernemingsplan dat aan de daarvoor gestelde eisen voldoet.

Na de benoeming door de koning moet de notaris een eed afleggen. Door het afleggen van de eed moet de notaris zich houden aan een aantal regels. De belangrijkste zijn:

• Ministerieplicht
  Een notaris is niet alleen bevoegd, maar over het algemeen ook verplicht zijn diensten aan het publiek te verlenen. Alleen als er sprake is van bijzondere omstandigheden kan daar een uitzondering op worden gemaakt.
• Geheimhoudingsplicht
  Een notaris mag in principe geen informatie verstrekken aan (juridische) derden. De notaris heeft een geheimhoudingsplicht ten aanzien van alles wat hem ambtshalve is toevertrouwd. Een notaris moet wel sinds november 2011 in bepaalde gevallen als daarom wordt gevraagd aan fiscus, politie en justitie informatie verstrekken over het betalingsverkeer dat via zijn rekening verloopt.
• Onpartijdigheid
  Een notaris moet in de uitoefening van zijn ambt altijd onpartijdig blijven en ook de belangen van eventuele derden behartigen.

Binnen het notariaat wordt vaak gesproken over kandidaat-notaris. Notaris en kandidaat-notaris hebben beiden de studie notarieel recht aan een Nederlandse universiteit afgerond. Op juridisch gebied staan zij dan ook gelijk. De notaris is echter benoemd en heeft daarmee de bevoegdheid om notariële akten te tekenen.

In de praktijk komt het vaak voor dat de kandidaat-notaris als waarnemer notariële akten tekent als de notaris ziek of afwezig is. Voor deze lichte waarneming moet de kandidaat-notaris wel voldoen aan de wettelijke eisen om tot notaris te worden benoemd, maar hij hoeft slechts drie jaar praktijkervaring te hebben. Een waarnemend kandidaat-notaris heeft dezelfde rechten, bevoegdheden en verplichtingen als een notaris. Gaat het om zware waarneming (als bijvoorbeeld de notaris stopt en de kandidaat-notaris zijn functie waarneemt tot een opvolger bekend is) gelden weer andere eisen.

(Kandidaat-)notarissen staan onder controle van het Bureau Financieel Toezicht. Dit ziet erop toe dat een notariskantoor zich aan de regels houdt, integer handelt en verantwoord omgaat met gelden die hem tijdelijk zijn toevertrouwd.

Als een notaris een fout maakt in een notariële akte of bij de advisering en begeleiding, kunnen cliënten een klacht indienen bij de kamer voor het notariaat. De kamer voor het notariaat kan de notaris een tuchtmaatregel opleggen.
De kamer voor het notariaat is niet bevoegd tot het toekennen van een schadevergoeding. Indien een cliënt zijn schade vergoed wil zien, kan hij de notaris aansprakelijk stellen bij de civiele rechter en een schadeclaim indienen. Elke notaris is verplicht zich tegen dergelijke schadeclaims te beschermen met een beroepsaansprakelijkheidsverzekering tot 1.000.000 euro. Blijkt deze dekking niet voldoende te zijn, dan kan de notaris terugvallen op de excedent (aanvullende) beroepsaansprakelijkheidsverzekering die de KNB in het belang van haar leden heeft afgesloten tot een bedrag van 25.000.000 euro.