Notariële akten zijn geschriften waarin overeenkomsten en verklaringen juridisch worden vastgelegd. Een aantal overeenkomsten moet verplicht in een notariële akte worden opgenomen. Pas dan zijn ze geldig.

Notariële akten hebben een bijzondere betekenis:

• Na ondertekening door de notaris staat de datum van de akte tegenover iedereen vast. En iedereen kan erop vertrouwen dat de akte is ondertekend door degenen die als ondertekenaars zijn vermeld.
• Iemand die een akte heeft laten opmaken, krijgt een kopie (ook wel grosse of afschrift genoemd) om de afspraken altijd te kunnen bewijzen. Als iemand in een notariële akte een bedrag heeft schuldig erkend en de schuldenaar komt zijn verplichtingen niet na, dan kan de schuldeiser met de grosse direct overgaan tot executie (verkoop van de goederen van de schuldenaar). Tussenkomst van de rechter is dan niet nodig.
• De notaris is een onpartijdige deskundige die de belangen van alle betrokkenen behartigt bij het opstellen van een notariële akte.
• De akte blijft eeuwig bewaard. Als de notaris stopt, dan wordt zijn protocol (dossier met akten) overgenomen door een andere notaris (zijn opvolger).

De wet stelt de notariële akte vaak verplicht. Een aantal overeenkomsten en verklaringen worden pas geldig als ze zijn opgenomen in een notariële akte. De belangrijkste zijn de volgende:

• het maken of wijzigen van huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden;
• het maken of wijzigen van een testament;
• het overdragen van een onroerende zaak, zoals een woning;
• het vestigen van zakelijke rechten, zoals een hypotheek, op een onroerende zaak;
• het oprichten van een besloten vennootschap;
• het overdragen van aandelen in een besloten vennootschap;
• het oprichten van een stichting.

De voordelen van de notariële akte gelden ook voor overeenkomsten en verklaringen waarvoor een notariële akte niet wettelijk verplicht is. Om die reden worden ook huurovereenkomsten, arbeidsovereenkomsten en koopovereenkomsten van roerende zaken of rechten regelmatig in een notariële akte vastgelegd. Dit heeft de voorkeur boven een onderhandse akte, die is opgesteld zonder tussenkomst van de notaris. Samenlevingsovereenkomsten en verklaringen van erfrecht zijn praktisch verplicht notarieel.

Hebt u vroeger een akte (bijvoorbeeld testament) laten opmaken, maar uw notaris is niet meer werkzaam op de betreffende locatie? Raadpleeg dan het Opvolgersarchief op notaris.nl. Daarmee is te achterhalen wie nu uw akte beheert.