Europees Hof: eigendomsoverdracht vastgoed Russische rechtspersoon geen (verboden) juridisch advies
Een Duitse notaris mag een koopakte betreffende vastgoed in Duitsland van een niet gesanctioneerde in Rusland gevestigde rechtspersoon verlijden en uitvoeren. Dit heeft het Europese Hof van Justitie (HvJ EU) bepaald in de zaak Jemerak in antwoord op prejudiciële vragen van een Duitse rechter. De KNB heeft gevraagd wat deze uitspraak betekent voor het Nederlandse notariaat.
In deze zaak ging het om de uitleg van artikel 5 quindecies lid 2 onder b van EU-verordening 833/2014. Hierin staat dat het verboden is direct of indirect diensten op het gebied van juridisch advies te verlenen aan in Rusland gevestigde rechtspersonen, entiteiten of lichamen. Het HvJ EU heeft in deze zaak geoordeeld dat het verlijden door een notaris van een koopakte betreffende een onroerend goed dat toebehoort aan een in Rusland gevestigde rechtspersoon niet valt onder het begrip ‘diensten op het gebied van juridisch advies’ en daarom niet valt onder het verbod om diensten op het gebied van juridisch advies aan een dergelijke rechtspersoon te verlenen. Hetzelfde geldt voor de handelingen tot uitvoering van een dergelijke geauthenticeerde koopakte die door die notaris worden verricht met het oog op het doorhalen van de op dat onroerend goed rustende lasten, de betaling van de verkoopprijs aan de verkoper en de overschrijving van de eigendomsoverdracht in het kadastraal register. De eindbeoordeling is aan de Duitse rechter.
Gevolgen
Hoewel deze uitspraak is gedaan in een Duitse zaak, is deze ook relevant voor Nederland. Naar aanleiding van deze uitspraak heeft de KNB de ministeries van Buitenlandse Zaken en Justitie en Veiligheid gevraagd wat deze uitspraak betekent voor dienstverlening door het Nederlandse notariaat aan of ten behoeve van niet gesanctioneerde in Rusland gevestigde rechtspersonen. Niet alleen wat de gevolgen zijn voor het verlijden van notariële akten (ook andere dan leveringsakten van onroerend goed), waarbij de notaris veelal ook optreedt als juridisch adviseur, maar ook voor het legaliseren van handtekeningen en andere authenticaties voor of ten behoeve van deze partijen, veelal voor gebruik in Rusland. Zodra hierover duidelijkheid is, zal de KNB hierover berichten.
FAQ's
Blijkens overweging 19 van EU-verordening 2022/1904 omvatten 'diensten op het gebied van juridisch advies' onder meer de voorbereiding, uitvoering en verificatie van juridische documenten.
Volgens FAQ 21 van hoofdstuk 8 van de Consolidated FAQ's van de Europese Commissie vallen ook notariële diensten onder het verbod. In deze FAQ staat: 'The prohibition applies for example to the authentication of contracts and other declarations directed at the performance of legal transactions, as well as the certification of signatures and the establishment of deeds regarding factual circumstances (these activities would be covered by the notion of "preparation, execution and verification of legal documents"; see recital 19 of Council Regulation 1904/2022).' Het is nog afwachten of de Europese Commissie deze FAQ wijzigt naar aanleiding van de zaak Jemerak.
Sancties-pagina
De KNB heeft een speciale pagina over sancties op knb.nl. Hier staan onder meer de belangrijkste sanctielijsten, casuïstiek en informatie over sancties tegen Rusland.
Meer informatie: KNB, Jacco Sjerps, j.sjerps@knb.nl, 070 3307226
Gerelateerde artikelen
Het Jemerak-arrest kan zo worden uitgelegd dat de notaris in Nederland een leveringsakte van onroerend goed van een niet gesanctioneerde in Rusland gevestigde rechtspersoon kan verlijden. Dit heeft het ministerie van Justitie en Veiligheid (J&V) aan de KNB laten weten. De notaris houdt hierbij zijn eigen verantwoordelijkheid.
Het kabinet wil het Nederlandse sanctiestelsel moderniseren en stelt een nieuwe Wet internationale sanctiemaatregelen voor. Dit blijkt uit een internetconsultatie over het wetsvoorstel internationale sanctiemaatregelen die het kabinet heeft uitgezet.
Effectiviteit, uitvoerbaarheid en efficiëntie zijn voor het notariaat belangrijke aandachtspunten bij de modernisering van het Nederlandse sanctiestelsel. Dit schrijft de KNB in haar reactie op de preconsultatie over deze voorgenomen modernisering. Later dit jaar volgt een consultatie over het uiteindelijke wetsvoorstel.