FIU ziet slimmere en bredere inzet criminele geldstromen

Volgens het jaaroverzicht zijn vorig jaar ruim 3 miljoen ongebruikelijke transacties gemeld. Dit is iets minder dan in 2024 (bijna 3,5 miljoen). Ook daalde het aantal verdacht verklaarde transacties, van 118.408 in 2024 naar 92.043 in 2025. Het notariaat heeft vorig jaar 1.052 ongebruikelijke transacties gemeld. In 2024 waren het er 998. Vorig jaar zijn 308 door notarissen gemelde ongebruikelijke transacties verdacht verklaard. In 2024 waren dat er 324.

Derdenbetalingen

In het jaaroverzicht worden derdenbetalingen als een van de witwasrisico’s uitgelicht. Hierbij levert een partij goederen of diensten aan een afnemer, terwijl een derde partij de betaling doet. Deze opzet brengt risico’s mee, omdat niet altijd duidelijk is wie de daadwerkelijke afnemer is en waar het geld vandaan komt. Daardoor kunnen derdenbetalingen worden ingezet voor criminele doeleinden.

Combinatie

Vaak vallen derdenbetalingen samen met misbruik van rechtspersonen en de inzet van katvangers. In zulke constructies worden vennootschappen op naam van anderen gezet, terwijl criminelen achter de schermen de touwtjes in handen hebben. Die verwevenheid komt ook terug bij zorgfraude. Financiële criminaliteit doet zich zelden in één losse vorm voor, maar juist vaak via een combinatie van methoden en schakels. Ook crypto wordt in het jaaroverzicht als aandachtspunt benoemd.

Zorgfraude

Zorgfraude blijft volgens de FIU een groot probleem. Analyses van de FIU geven zicht op ecosystemen van financieel-economische criminaliteit, waarvan zorgfraudeurs deel uitmaken. In zo’n systeem heeft iedereen een eigen taak en maken criminelen en fraudeurs gebruik van elkaars diensten. Zo gebruiken professionele witwassers katvangers om vennootschappen op te richten op naam van die katvangers en gebruiken zorgfraudeurs de witwasstructuren om valse facturen te betalen, belasting te ontduiken en arbeidskrachten contant uit te betalen.

Misbruik rechtspersonen

Ook in 2025 kwam de FIU op grote schaal misbruik van rechtspersonen tegen. Notarissen spelen een cruciale rol bij het oprichten van rechtspersonen en het overdragen van aandelen. Bij het analyseren van de netwerken van malafide rechtspersonen was er dan ook speciale aandacht voor meldingen van notarissen. De FIU analyseerde meerdere meldingen van notarissen en andere meldergroepen over oprichting van bv’s en aandelentransacties. Hierbij kwam onder meer het gebruik van katvangers, tussenpersonen en onlogische vestigingsadressen naar voren. Deze bevindingen waren aanleiding voor de KNB om samen met het Bureau Financieel Toezicht en de FIU een notitie (pdf, 96 kB) (voor deze link moet u inloggen) te publiceren over het herkennen van malafide oprichtingen en aandelentransacties.

Vastgoedfraude

Ook vastgoedfraude is nog steeds een groot witwasrisico. De FIU onderzocht in 2025 uitgebreid de vastgoedcriminaliteit en maakte daarbij onderscheid tussen malafide speculatie en malafide exploitatie. Malafide speculatie draait om vastgoed als witwasvehikel, zoals bij een malafide ABC-transactie. Malafide exploitatie zet vastgoed in voor criminele activiteiten, zoals hennepplantages. Deze vormen overlappen vaak, wat onderscheid lastig maakt. Illegale en legale activiteiten gaan soms hand in hand, wat een schijn van legitimiteit creëert. Uit de analyse komen diverse manieren van financiering van vastgoed naar voren waarbij sprake kan zijn van malafide speculatie. Denk aan ongebruikelijke leenconstructies, zoals financiering door vermogende particulieren, buy-to-let of crowdfunding. Uit de analyse blijkt ook het in georganiseerd verband plegen van grootschalige hypotheekfraude.

Meer informatie: KNB, Jacco Sjerps
j.sjerps@knb.nl
070 3307226