Grootste witwasrisico’s in kaart gebracht

In de tweede NRA Witwassen zijn de 15 grootste risico’s (pdf) op het gebied van witwassen in kaart gebracht. De focus ligt daarbij op witwasrisico’s die zich in Nederland kunnen voordoen en waarop Nederlands beleid ter voorkoming en bestrijding van witwassen zich kan richten. Hoewel veel witwasmethoden ook een internationaal element (kunnen) hebben. In 2017 is de eerste NRA Witwassen uitgevoerd. De KNB heeft deelgenomen aan beide NRA’s.

ABC-transacties
Bij een ABC-transactie verkopen 3 of meer partijen onroerend goed in korte tijd aan elkaar door. Bij iedere verkoop is veelal sprake van een stijging van de prijs van het onroerend goed. Zo proberen de partijen legaal inkomen te creëren door een valse waardevermeerdering (of soms een waardevermindering). Die ontstaat doordat het onroerend goed boven (of onder) de marktprijs wordt doorverkocht of door een incorrecte waarde als gevolg van een valse taxatie. In de praktijk komen ABC-transacties in de vastgoedsector vaak voor en is meestal ook geen sprake van witwassen. ABC-transacties zijn wel gevoelig voor witwassen, onder meer omdat katvangers kunnen worden ingezet.

Rechtsvormen
Criminelen kunnen geld proberen wit te wassen door gebruik te maken van allerlei soorten rechtsvormen, zoals bv’s. Een crimineel kan tussenpersonen inzetten die voor hem of haar rechtsvormen oprichten, waarmee de identiteit van de UBO (ultimate beneficial owner) van de rechtsvorm – de crimineel – kan worden verhuld. Hoe meer rechtsvormen een crimineel – al dan niet via tussenpersonen – hanteert, hoe ingewikkelder de witwasmethode. Criminelen kunnen tussen de verschillende rechtsvormen ook betalingen (laten) verrichten, wat ook weer mogelijkheden biedt om andersoortige witwasmethoden te hanteren.

Loan back-constructies
In het geval van witwassen via een loan back-constructie leent een crimineel zijn eigen crimineel verkregen geld aan zichzelf. Daarbij houdt hij de schijn op dat het geld aan iemand anders toebehoort. Op die manier lijkt het alsof er sprake is van een legitieme leningsovereenkomst tussen 2 partijen. Een voorbeeld. Persoon A koopt een huis in het buitenland met een groot bedrag dat persoon A van persoon B heeft geleend. Hoewel het bij de notaris of makelaar lijkt alsof persoon A een reguliere hypotheek heeft afgesloten, heeft hij in werkelijkheid zijn eigen crimineel verkregen geld bij persoon B (bijvoorbeeld een familielid of vriend) ondergebracht met de instructie om zogenaamd een privélening met persoon A overeen te komen. Bij grote bedragen worden er financiële instellingen, bedrijven, trustkantoren en buitenlandse offshore vennootschappen bij betrokken.

Inzet van tussenpersonen
De inzet van tussenpersonen – zoals stromannen of katvangers – is een relatief eenvoudige verhullingsmethode die een crimineel kan toepassen om de eigen identiteit te verhullen en op die manier de pakkans te verminderen. Tussenpersonen kunnen bijvoorbeeld worden ingezet door een crimineel – bijvoorbeeld door oprichting van één of meer rechtsvormen door een stroman of katvanger – om de werkelijke zeggenschap, eigendomsverhouding of gerechtigheid tot vermogen of een object te verhullen. De inzet van tussenpersonen maakt vaak onderdeel uit van andere witwasmethoden.

Plan van aanpak witwassen
In de tweede NRA Witwassen is ook de effectiviteit van de bestaande maatregelen ter voorkoming en bestrijding van witwassen in kaart gebracht. Hoewel het beschikbare instrumentarium een duidelijk verminderende werking heeft op de 15 grootste witwasdreigingen, kunnen deze dreigingen nog steeds in meer of mindere mate impact hebben. Minister Wopke Hoekstra van Financiën en minister Ferd Grapperhaus van Justitie en Veiligheid vinden dat met de ingezette (vervolg)maatregelen, in het kader van het plan van aanpak witwassen, bijzondere aandacht uitgaat naar het verminderen en effectief beheersen van de 15 witwasrisico’s.

Meer informatie: KNB, Jacco Sjerps, j.sjerps@knb.nl, 070 3307226