Notarissen poortwachter bij sancties
Notarissen zijn de poortwachter in het tegenhouden van transacties van onroerende zaken van personen en entiteiten op de sanctielijst. Dat schrijven verschillende ministers in een brief aan de Tweede Kamer over de sancties tegen Rusland vanwege de oorlog in Oekraïne. De KNB heeft notarissen opgeroepen extra waakzaam te zijn.
Alle economische middelen van de personen en entiteiten op de sanctielijst zijn bevroren. Dus ook de onroerende goederen, stellen de ministers vast in de brief (pdf, 229 kB). In het geval van onroerend goed betekent dit ook dat er geen diensten mogen worden verleend aan de persoon die op de sanctielijst staat, zoals bijvoorbeeld notariële diensten of makelaarsdiensten. Daarnaast kunnen er geen transacties plaatsvinden om eigendom over te dragen, te verhuren of te verhypothekeren. Het is dus niet mogelijk om eigendom over te dragen of te verplaatsen van een persoon op de sanctielijst, aldus de ministers.
Sanctiewet
De juridische basis voor het geen medewerking mogen verlenen door notarissen aan transacties van onroerende zaken van personen en entiteiten op de sanctielijst zijn de Sanctiewet 1977 en de Wet op het notarisambt. Naast de generieke strafbaarstelling in de Sanctiewet 1977 is de notaris onderworpen aan toezicht uitgeoefend door het Bureau Financieel Toezicht en aan tuchtrecht uitgeoefend door de kamers voor het notariaat. Sinds de sancties in 2014 - destijds vanwege de inval van Rusland in onder meer de Krim - controleren notarissen al bij transacties van onroerende goederen in het kader van sancties.
Dienst weigeren
De KNB heeft haar leden de afgelopen maand herhaaldelijk geïnformeerd over de sancties tegen Rusland en gewezen op het belang van naleving van deze maatregelen door het notariaat. Voor een notaris geldt bijvoorbeeld dat hij op grond van de Wet op het notarisambt verplicht is zijn dienst te weigeren wanneer naar zijn redelijke overtuiging of vermoeden de werkzaamheden die van hem verlangd worden leiden tot strijd met het recht of de openbare orde, wanneer zijn medewerking wordt verlangd bij handelingen die kennelijk een ongeoorloofd doel of gevolg hebben of wanneer hij andere gegronde redenen voor weigering heeft. Het omzeilen van sancties, net als het schenden van sancties, is volgens de KNB als zodanig te kwalificeren.
Meer informatie: KNB, Jacco Sjerps, j.sjerps@knb.nl, 070 3307226
Gerelateerde artikelen
Het Jemerak-arrest kan zo worden uitgelegd dat de notaris in Nederland een leveringsakte van onroerend goed van een niet gesanctioneerde in Rusland gevestigde rechtspersoon kan verlijden. Dit heeft het ministerie van Justitie en Veiligheid (J&V) aan de KNB laten weten. De notaris houdt hierbij zijn eigen verantwoordelijkheid.
Een Duitse notaris mag een koopakte betreffende vastgoed in Duitsland van een niet gesanctioneerde in Rusland gevestigde rechtspersoon verlijden en uitvoeren. Dit heeft het Europese Hof van Justitie (HvJ EU) bepaald in de zaak Jemerak in antwoord op prejudiciële vragen van een Duitse rechter. De KNB heeft gevraagd wat deze uitspraak betekent voor het Nederlandse notariaat.
Het kabinet wil het Nederlandse sanctiestelsel moderniseren en stelt een nieuwe Wet internationale sanctiemaatregelen voor. Dit blijkt uit een internetconsultatie over het wetsvoorstel internationale sanctiemaatregelen die het kabinet heeft uitgezet.