Toegang tot het notariële recht voor iedereen

Het notariaat moet toegankelijk zijn én blijven voor iedereen, fysiek én digitaal. Ook voor minder draagkrachtigen, laaggeletterden of mensen die anderszins moeilijk kunnen meekomen in de huidige maatschappij moet de notaris bereikbaar zijn. Juist voor deze mensen kan het van belang zijn juridisch advies te krijgen of zaken goed te laten vastleggen.

Toelichting

Het tijdig vastleggen van afspraken bij de notaris kan conflicten, eventuele rechtszaken en vooral persoonlijk en financieel leed voorkomen. Belangrijkste redenen om niet naar de notaris te gaan zijn - naast de kosten - dat mensen niet weten wat hun juridische positie is, denk aan samenwoners en samengestelde gezinnen. Geen netwerk om zich heen hebben van mensen die hen hierop wijst. En mensen niet weten wat in hun situatie de toevoegde waarde is van zaken vastleggen bij de notaris. Deze diensten zullen zich met name richten op familierecht: testamenten, huwelijkse voorwaarden, samenlevingscontracten, levenstestamenten en advies bij nalatenschappen.vosa.

1. Bereik consumenten vergroten bij belangrijke levensgebeurtenissen
   De KNB gaat samen met het notariaat en andere professionals aan de slag om consumenten op een laagdrempelige manier te bereiken met informatie over notariële diensten. Doel is dat zij de notaris weten te vinden bij een (juridisch) ingrijpende gebeurtenis in hun leven. Daarbij het gaat het met name om mensen die tot nu toe nauwelijks gebruikmaken van notariële dienstverlening, zoals kwetsbare groepen in de samenleving.
2. Lobby voor gesubsidieerde rechtsbijstand
   De KNB wil dat notariskosten voor minder draagkrachtigen deels worden vergoed vanuit de gesubsidieerde rechtsbijstand.Mensen die rechtsbijstand niet kunnen betalen, kunnen aanspraak maken op gesubsidieerde rechtsbijstand. Dit geldt nu echter alleen voor rechtsbijstand van advocaten en mediators. De KNB wil dat ook notarissen hiervoor in aanmerking komen.

1. Samenwerking met het Juridisch Loket
   Doel is om op lokaal niveau kennis en ervaring uit te wisselen bij notariële vragen die medewerkers van het Juridisch Loket krijgen. Het Juridisch Loket lanceert in juni 2026 de e-learning erfrecht, die samen met de KNB is ontwikkeld. Deze bevat basiskennis over het erfrecht en is bedoeld als hulpmiddel en naslagwerk voor juristen die vragen van burgers krijgen over een erfenis. De tekst uit de e-learning is ook beschikbaar voor andere partijen uit het sociaal-juridisch domein.
2. Workshops bij hbo’s en mbo’s
   • Bicultureel netwerk voor kandidaat-notarissen ‘Wij zijn ONS’ vervult een brugfunctie en brengt het werk van de notaris dichter bij mensen die de weg naar de notaris nog niet weten te vinden. ‘Wij zijn ONS’ organiseerde in april 2026 met de Vrije Universiteit Amsterdam een evenement met workshops over het sociaal notariaat.
   • De KNB organiseert samen met (kandidaat-)notarissen in het land workshops bij mbo’s en hbo’s rechten om studenten een inkijkje te geven in het werken op een notariskantoor.
3. Sociaal notaris in de praktijk
   De KNB heeft begin 2026 een enquête uitgedaan onder haar leden om inzicht te krijgen in wat haar achterban verstaat onder een sociaal notaris en wat zij al doen in de praktijk. Als vervolg hierop organiseert de KNB dit jaar diverse gesprekken in kleine groepen op notariskantoren in het land.
4. Onderzoek
   De KNB heeft 2 onderzoeken lopen die meer inzicht geven in de toegankelijkheid en de toegevoegde waarde van de notaris:
   • Motivaction onderzoekt de behoeften en verwachtingen van (potentiële) cliënten van de notaris, zowel consumenten als kleine ondernemers. Met speciale aandacht voor de mate waarin behoefte is aan digitale dienstverlening.
   • SEO onderzoekt de preventieve werking en maatschappelijke waarden van het notariaat aan de hand van een aantal veel voorkomende casussen.
5. Steffie legt uit
   Uitlegmodules in eenvoudige taal en beeld over testament, erfgenamen, relatievormen en levenstestament ontwikkeld in samenwerking met Steffie.nl.
6. Kerngroep Toegang tot het recht
   De KNB neemt deel aan de kerngroep Toegang tot het recht van het ministerie van Justitie en Veiligheid om samen met andere organisaties de toegankelijkheid voor de rechtszoekende in Nederland te verbeteren. Naast het notariaat nemen deel: advocaten, rechters, deurwaarders, rechtsbijstand, mediators, verzekeraars, het Juridisch Loket, de Geschillencommissie en Divosa.